Saltpipe - Давсан гаанс

Астма, харшил, бронхит болон амьсгалын замын халдваруудын үед хэдэн хэдэн төрлийн байгалийн эмчилгээг ашиглаж байгаа нь бидний хүүхдүүдийн амьсгалыг саадгүй болгоход тусалсаар байна.
Унгар, Румин болон Украйн зэрэг зарим зүүн Европын орнуудад давсан хонгил гэгддэг байгалийн эмчилгээг ашиглаж байгаа ба энэ нь давстай тэнгисийн агаарын үр нөлөөгөөр амьсгалалттай холбоотой асуудлыг хөнгөлж, амьсгалын үйл ажиллагааг дэмжихэд тусалдаг ажээ. Давсны талстууд нь амьсгалалтыг хөнгөвчилж, найтаалга, ханиалга, амьсгал богиносолтыг намдааж, уушгийг цэвэрлэснээр дархлаа тогтолцоог сайжруулдаг байна. Энэхүү арга нь байгалийн, эмгүй эмчилгээ бөгөөд амьсгалтай холбоотой шинж тэмдэг болон стероид, антигистамины хэрэглээг мэдэгдэхүйц бууруулдаг.

Elipipe гэгддэг хүүхдэд зориулсан давсан гаанс нь заан хэлбэрийн шаазан гаанс бөгөөд Elipipe-ийг өдөр бүр хэрэглэснээр доорх нөхцөл байдлуудын улмаас бий болсон амьсгалын асуудлуудыг хөнгөлөх боломжтой.
• Астма, харшил
• Амьсгалын замын халдварууд, амьсгалд бэрхшээлтэй байх
• Ханиад, хяхтнаа амьсгал
• Тогтвортой ханиалга, цээжний ханиалга
Elipipe нь давсан хонгилын үр нөлөөг ашигладаг аюулгүй эмчилгээ бөгөөд хүүхдэд гэрийн нөхцөлд ямарч үед хэрэглэж болно. Энэ нь ямар нэг гаж нөлөө байхгүй, хуримтлал үүсгэдэггүй байгалийн цэвэр бүтээгдэхүүн юм.

http://www.thesaltpipe.co.uk/children/elipipe.htm?gclid=CLGpmaWtuqACFSgnawod-jSF1A

PET scan

Позитрон эмиссион томографи (Positron emission tomography-PET) буюу PET скан нь цөмийн анагаах ухааны дүрслэл оношилгооны нэг төрөл юм.
Цөмийн анагаах ухаан нь анагаах ухааны дүрслэл оношилгооны нэг төрөл бөгөөд энэ нь бага хэмжээний цацраг идэвхит материалыг олон төрлийн хорт хавдар, зүрхний өвчин болон биемахбодийн бусад шаардлагатай эмгэг өөрчлөлтүүд зэрэг олон төрлийн өвчиний оношилгоо, эмчилгээнд ашигладаг.
Цөмийн анагаах ухаан буюу радионуклид дүрслэл нь инвазив бус, ихэнхдээ өвдөлтгүй сорил бөгөөд эмчид аль нэг өвчинийг оношилоход тусалдаг ба энэ төрлийн дүрслэл оношилгоо нь radiopharmaceuticals юмуу тэмдэгт атом гэгддэг цацраг идэвхит материалыг ашигладаг.
Ямар төрлийн цөмийн шинжилгээ хийлгэхээс шалтгаалж тэмдэгт атомыг венийн судсанд тарих, залгиулах эсвэл хий байдлаар амьсгалуулах бөгөөд эцсийн дүндээ тэмдэгт атом нь эрхтэн юмуу шинжилж буй биеийн хэсэгт хуримтлагдаж гамма цацраг хэлбэрээр энерги ялгаруулдаг. Энэхүү энерги нь гамма камер, PET (positron emission tomography) скан хэмээх төхөөрөмжид бүртгэгдэнэ. Өнөө үед энэхүү төхөөрөмж нь биемахбодид абсорбцлогдсон тэмдэгт атомын хэмжээг хэмжих компьютертэй хамт ажиллаж эрхтэн, эдийн бүтэц, үйл ажиллагааг хоёуланг илтгэх тусгай зургийг гаргадаг.

Дүрслэл оношилгооны PET скан болон CT технологийн хослолыг ашиглан авсан зураг

Зарим төвүүдэд цөмийн анагаах ухааны дүрслэл нь СТ болон MRI-тай нийлж улам боловсронгуй болжээ. Эдгээр нь хоёр ялгаатай шинжилгээний мэдээллийг харилцан хамааралтайгаар нэг зураг дээр гаргаж өгсөнөөр илүү нарийвчлалтай мэдээлэл авах, оношийг баттай тавих боломж олгож байна. Түүнчлэн орчин үед үйлдвэрлэгчид дан фотон цацруулагч компьютерт томографи/компьютерт томографи (SPECT/CT) болон позитрон цацруулагч томографи/копьютерт томографи (PET/CT)-г нэгтгэж хийх болсоноор нэг удаагийн шинжилгээгээр 2 дүрслэл оношилгоог зэрэг гүйцэтгэх боломжтой болжээ.
PET скан нь цусны урсгал, хүчилтөрөгчийн хэрэглээ болон глюкозын метаболизм зэрэг биемахбодийн чухал үйл ажиллагааг хэмжсэнээр эмч эрхтэн, эдийн үйл ажиллагаа ямархуу байгааг үнэлэхэд тусална.
СТ дүрслэл нь рентген цацрагийг ашигладаг төхөөрөмж ба зарим тохиолдолд тодосгогч материалыг ашигласнаар биемахбодийн дотоод зураг болон олон төрлийн дүрслэлүүдийг гаргана. Эдгээр зургийг дараа нь радиологич уншиж тайлбарлана. СТ дүрслэл нь биемахбодийн анатомын талаарх гайхалтай мэдээллийг өгдөг.
Өнөө үед ихэнх PET скан нь PET болон СТ-тэй хосолж ажилладаг болсон ба хосолсон PET/СТ скан нь биемахбодийн доторх эмгэг өөрчлөлт бүхий бодисын солилцоотой хэсгийн зургийг гаргаж өгдөг. Хосолсон скан нь энэхүү 2 сканыг тус тусад нь гүйцэтгэснээс илүү тодорхой онош тавих боломж олгодог гэж үзэж байна.

Хавсарсан PET/CT сканаар авсан бүтэн биеийн зураг

Хавсарсан PET/MRI сканаар авсан тархины зураг

PET болон PET/СТ-ийг түгээмэл ашигладаг зарим процедур
PET болон PET/СТ сканыг дараах зүйлст ашиглана.
• Хорт хавдарыг илрүүлэх
• Хорт хавдар биеэр тархсан эсэхийг илрүүлэх
• Хорт хавдарын эмчилгээ зэрэг эмчилгээний төлөвлөгөө үр нөлөөтэй эсэхийг үнэлэх
• Эмчилгээнд хорт хавдар багассан эсэхийг тогтоох
• Зүрхний булчингийн цусны урсгалыг тодорхойлох
• Зүрхний хэсгүүд дэхь зүрхний дайрлага, миокардийн шигдээсийн үр нөлөөг тодорхойлох
• Ангиопласти, coronary artery bypass surgery зэрэг процедур гүйцэтгэснээр зүрхний булчингийн хэсгүүдэд гарах үр ашгийг тооцох
• Хавдар, ой санамжийн өөрчлөлт, таталт болон төв мэдрэлийн системийн бусад өөрчлөлт зэрэг тархины эмгэг өөрчлөлтүүдийг үнэлэх
• Эрүүл хүний тархи болон зүрхний үйл ажиллагааны зураглалыг гаргах

PET болон PET/СТ машин ямар харагддаг вэ?
Позитрон эмиссион томографи (PET) скан нь дундаа нүхтэй, дугуй хэлбэрийн том машин бөгөөд СТ болон MRI-тай адилхан. Энэхүү машин нь дотроо олон тооны бүртгэгч цагирагуудтай ба эдгээр нь биеийн дотоод дахь тэмдэгт атомын цацруулсан энергийг бичиж авдаг.

Түгээмэл ашигладаг позитрон эмиссион томографи (PET)-ийн тоног төхөөрөмж

16 зүслэг бүхий PET/CT скан

СТ скан нь ихэвчлэн том хайрцаг маягийн машин бөгөөд голдоо нүхтэй, жижиг хонгилтой байна. Шинжлүүлэгч нь шинжилгээний нарийн ширээн дээр хэвтэх ба энэхүү ширээ нь машины төвд байрлах богино хонгилоор орж гарч хөдөлж байдаг. Рентген хоолой болон электрон рентген туяа бүртгэгч цагирагуудын харалдаа байрлаж шинжлүүлэгчийг тойрон эргэлддэг. Компьютерийн хэсэг нь бүртгэгчээс дүрслэлийн талаарх мэдээллийг авч боловсруулах ба тусдаа өрөөнд байрлана. Технологич шинжилгээний үед сканер болон мониторыг удирдан ажиллуулна.
Хавсарсан PET/CT сканер нь СТ болон PET сканерыг хоёуланг нь нэгтгэсэн байх ба PET болон CT скантай адил байна.
Компьютер нь гамма камер болон рентген хоолойноос авсан мэдээллийг зураг болгон бүтээдэг.

Шинжилгээ хэрхэн хийгддэг вэ?
Ердийн рентген шинжилгээний үед рентген цацрагийг таны биеийн гаднах эх үүсвэрээс таны биеэр нэвтрүүлж зураг авдаг. Цөмийн анагаахын шинжилгээний үед үүний эсрэгээр radiopharmaceutical болон тэмдэгт атом гэгддэг цацраг идэвхит материалыг ашигладаг ба үүнийг цусны урсгалд тарих, залгиулах юмуу хий байдлаар амьсгалуулдаг. Энэхүү цацраг идэвхит материал нь шинжилгээний үед таны биемахбодийн хэсэг болон эрхтэнд хуримтлагдаж гамма туяаны төрөл болох бага хэмжээний энергийг гаргадаг. Гамма камер болон PET скан нь энэхүү энергийг бүртгэж аваад компьютерийн тусламжтай таны биеийн эдүүд болон эрхтэнүүдийн бүтэц, үйл ажиллагааг хоёуланг нь нэг бүрчлэн бүтээнэ.
Бусад дүрслэлийн технологиос ялгаатай нь цөмийн анаагах ухааны дүрслэлийн шинжилгээ нь анатоми болон бүтцийн зураг дээр харьцангуй бага төвлөрдөг ба бодисын солилцооны хувь, бусад олон төрлийн химийн бодисын идэвхижлийн түвшин зэрэг биеийн дотоод дахь физиологийн процессуудыг дүрслэхэд илүү ач холбогдол өгдөг. Нягтрал ихтэй талбайнуудыг “халуун толбо” гэж нэрлэдэг ба энэ нь тэмдэгт атом их хэмжээгээр хуримтлагдсан болон бодисын солилцооны идэвхи өндөр байгаа талбайг тэмдэглэдэг. Нягтрал бага талбайнуудыг “хүйтэн толбо” гэдэг бөгөөд тэмдэгт атом концентраци бага болон бодисын солилцооны идэвхи бага талбайг илтгэнэ.

Процедур хэрхэн явагддаг вэ?
Цөмийн анагаах ухааны дүрслэл нь ихэвчлэн амбулаторийн нөхцөлд хийгдэнэ. Шинжлүүлэгч шинжилгээний ширээн дээр байрлана. Хэрэв шаардлагатай бол сувилагч шинжлүүлэгчийн гарт судсаар шингэн залгадаг.
Таны ямар төрлийн цөмийн шинжилгээ хийлгэхээс шалтгаалж тодорхой тунгаар тэмдэгт атомыг судсаар тарих, залгиулах юмуу амьсгалуулдаг.
Тэмдэгт атом таны бүх биеэр дамжин судалж буй эрхтэн, эдэд абсорбцлогдоход ойролцоогоор 60мин шаардлагатай. Та тайван байж, хөдлөх болон ярихаас сэргийлэх хэрэгтэй.
Та бага зэрэг тодосгогч материал ууснаар энэ нь гэдсэнд хуримтлагдаж улмаар радиологич эмчид шинжилгээг тайлбарлахад хялбар болно.
Үүний дараагаар та PET/CT скан руу орсоноор шинжилгээ эхэлнэ. Та шинжилгээний туршид сканнерт байх хэрэгтэй. СТ скан түрүүлж хийгдэх ба үүний дараа PET скан хийгдэнэ. PET скан хийгдсэний дараа хоёрдахь тодосгогчтой СТ скан хийгдэнэ. СТ скан 2минутаас бага хугацаанд хийгдэх ба PET сканд 20-30мин шаардлагатай. Нийт шинжилгээний хугацаа ойролцоогоор 30мин байна.
Ямар эрхтэн, эдийг шинжилж байгаагаас хамаарч бусад тэмдэгт атом болон эмийн бодис бүхий нэмэлт шинжилгээ шаардлагатай болж болох ба энэ нь шинжилгээний хугацааг 3 хүртэл уртасгаж болно. Жишээ нь: хэрэв та зүрхний эмгэгийг шинжлүүлж байгаа бол дасгалын өмнө болон дараа PET скан хийлгэх эсвэл зүрхний цусны урсгалыг нэмэгдүүлэх эм хэрэглэхээс өмнө болон хэрэглэсний дараа PET скан хийлгэх шаардлагатай.
Шинжилгээ дууссаны дараа технологич нэмэлт зураг хэрэгтэй эсэхийг шалгах хүртэл хүлээх хэрэгтэй. Заримдаа тодорхой хэсгийн бүтцийг сайн харагдуулах болон тодруулахын тулд нэмэлт зураг авдаг.

Процедурын үед болон дараа та юу мэдэрч болох вэ?
Ихэнх цөмийн анагаахын шинжилгээ нь өвдөлтгүй бөгөөд ховорхон тохиолдох таагүй байдал юмуу гаж нөлөө илэрнэ.
Хэрэв тэмдэгт атомыг судсаар хийх бол та бага зэргийн зүүгээр хатгахыг мэдрэх болно. Цацраг идэвхит материалыг таны гарын судсанд тарьсан бол та гараар тань дээш өгсөх хүйтэн мэдрэмжийг мэдрэх боловч ихэвчлэн өөр бусад гаж нөлөө байдаггүй.
Залгиулах үед тэмдэгт атом нь үл ялиг амтагдах юмуу эсвэл огт амтагдахгүй. Амьсгалуулах үед та өрөөний агаараар амьсгалахаас өөр ямар нэг ялгаа мэдрэхгүй.
Зарим процедурын үед таны давсганд катетер тавьж болох бөгөөд энэ нь түр зуурын таагүй байдлыг үүсгэнэ.
Цөмийн дүрслэл оношилгоо нь өвдөлт үүсгэхгүй боловч шинжилгээний үед нэг байрлалд удаан байх нь таагүй байдал үүсгэж болно.
Таны эмч өөр зүйл хэлээгүй бол цөмийн скан шинжилгээний дараа та хэвийн үйл ажиллагаандаа эргэн орж болно. Хэрэв ямар нэг тусгай зөвөлгөө шаардлагатай бол технологич, сувилагч юмуу эмч тань танд шинжилгээ дуусахаас өмнө хэлэх болно.
Цацраг идэвхит задрал нь өөрөө аяндаа явагдах процесс бөгөөд таны бие дэхь бага зэргийн тэмдэгт атом нь хугацаа өнгөрөх тусам өөрийн цацраг идэвхит чанараа алдана. Энэ нь мөн шээс болон өтгөний хамт шинжилгээнээс хойшхи хэдэн цагаас хэдэн өдөрт ялгарч гардаг. Та мөн ус их хэмжээгээр ууснаар цацраг идэвхит материал таны биеэс гадагшлахад тусална.

Үр ашиг хийгээд эрсдэл
Үр ашиг
• Цөмийн анагаахын шинжилгээгээр авч буй мэдээлэл нь бусад дүрслэл оношилгооны процедураар авч боломгүй, ер бусын байна.
• Олон өвчний үед цөмийн анагаахын шинжилгээ нь оношилгоо болон эмчилгээг төлөвлөхөд ихээхэн хэрэгтэй мэдээлэл өгнө.
• Цөмийн анагаахын шинжилгээ нь оношилгооны мэс заслаас илүү хямд бөгөөд тодорхой мэдээллийг өгдөг.
• Биемахбод дахь өөрчлөлтийг эсийн түвшинд тогтоосноор PET скан нь өвчинийг СТ болон MRI зэрэг бусад дүрслэл оношилгооны тестээр илрэхээс өмнө үүсэж эхэлж буй эрт шатанд нь илрүүлдэг.
Эрсдэл
• Тэмдэгт атомын авах тун бага байдаг тул оношилгооны цөмийн анагаахын процедур нь бага хэмжээний цацрагийн ачаалалд өртөх ба энэ нь зөвшөөрөгдөхүйц хэмжээнд байна. Цацрагийн эсрдэл нь үр ашигтай харьцуулахад маш бага байна.
• Цөмийн анагаахын оношилгооны процедур нь 50 гаруй жил л ашиглагдаж байгаа болхоор урт хугацааны гаж нөлөө (бага тунгийн цацрагт өртөх г.м) мэдэгдээгүй байна.
• Цацраг идэвхит эмийн бодисын харшлын урвал тохиолддог ч харьцангуй бага бөгөөд ихэвчлэн хөнгөн байдаг. Хэдий тийм ч та ямар нэг харшилтай бол үүнийгээ цөмийн шинжилгээний ажилтанд хэлэх хэрэгтэй. Мөн урьд өмнөх цөмийн шинжилгээний үед тохиолдож байсан бусад асуудлаа хэлэх нь зүйтэй.
• Эмэгтэйчүүд жирэмсэн юмуу эсвэл хүүхдээ хөхөөр хооллодог бол үүнийгээ өөрийн эмч юмуу рентген технологичид хэлэх хэрэгтэй.

Эх сурвалж:
1. http://www.radiologyinfo.org/en/info.cfm?pg=PET
2. http://en.wikipedia.org/wiki/Positron_emission_tomography

Мөнгөн усны хордлого

Мөнгөн усны хордлого нь мөнгөн ус болон мөнгөн ус бүхий нэгдэлээс шалтгаалсан эмгэг юм. Мөнгөн ус нь хүнд металл бөгөөд хүрээлэн буй орчинд хэд хэдэн хэлбэртэйгээр тохиолддог. Эдгээр нь бүгд хангалттай өндөр тунгаараа хортой нөлөө үзүүлэх боломжтой байна. Түүний исэлдэлийн зэрэг 0 буюу Hg0 хэлбэр нь хий болон шингэн металл хэлбэртэй оршдог бол Hg+ хэлбэр нь органик бус давс хэлбэртэй, Hg+2 хэлбэр нь органик бус давс болон органик мөнгөн ус байдалтай оршдог. Эдгээр 3 бүлэг нь үзүүлэх нөлөөний хувьд ялгаатай байна. Мөнгөн ус нь тархи, бөөр болон уушгинд хортой нөлөө үзүүлнэ. Мөнгөн усны хордлогын улмаас хэдэн хэдэн өвчин үүсдэгт акродин (ягаарах өвчин), Hunter-Russell-ийн хам шинж болон Минаматын өвчин ордог.
Түгээмэл илрэх шинж тэмдэгт мэдрэхүйн алдагдал (харах, сонсох, ярих), гажуу мэдрэхүй болон тэнцвэр алдагдах орно. Шинж тэмдэгийн төрөл хийгээд илрэх зэрэглэл нь хорны шинж чанар, тун болон хоронд өртсөн хэлбэр, хугацаанаас хамаарна.



Шинж тэмдэг
Мөнгөн усны хордлогын түгээмэл шинж тэмдэгт захын нейропати (парастез, загатналт, хорсох болон өвдөлтөөр илрэнэ), арьсны өнгө өөрчлөгдөх (хацар, хурууны үзүүр, хөлийн хуруунууд ягаарах), хавагнах, арьс гуужих орно.
Мөнгөн ус нь илүүдэл катехоламин, эпинефринийг багасгах замыг дарангуйлсанаар гипергидроз (хэт их хөлрөх), тахикарди (зүрхний цохилт хэвийнээс тогтвортой их байх), мөнгөн усны шалтгаант птиализм (гиперсаливаци-шүлс ихээр ялгарах) болон гипертензи (даралт ихдэлт)-д хүргэдэг. Мөнгөн ус нь S-adenosyl-methionine-ийн идэвхигүй болгодог ба энэ нь catechol-o-methyl transferase-аар дамжсан катехоламины катаболизмд амин чухал байдаг.
Мөнгөн усны хордлогод өртсөн хүүхэд нь улаан хацар болон хамартай, улайлттай уруултай, үс шүд хумс уналттай, түр зуурын бижрүүтэй, гипотони (булчин сулрал)-тай, фотофобиатай байна. Өөр бусад шинж тэмдэгт бөөрний дисфункци (Фанконийн хам шинж) юмуу мэдрэл-сэтгэцийн шинж тэмдэгүүд (сэтгэлийн хөөрөл-эмоци ихтэй, ой санамж муудалт) орно.
Эмнэл зүйд илрэх өөрчлөлтүүд нь феохромоцитома юмуу Кавасакийн өвчинтэй төстэй байдаг.


Санаатай мөнгөн ус залгисан өвчтөн. Уушигны талбайд мөнгөн ус хуримтлагдсан байдал.


Органик бус мөнгөн усны хордлого бүхий хүүхэд. Өвчтөний алган дээр цацагдмал улайлт бүхий гүвдрүү болон гүвдрүүт цэврүүнцэр илэрсэн байна.


Элемент байдалтай мөнгөн усанд хүрсэний улмаас үүссэн мөнгөн усны хүнд хордлого бүхий хүүхдийн арьсны гуужилт

Шалтгаан
Загас удаан хугацаагаар хэрэглэх нь хүнд хоол боловсруулах замаар дамжих мөнгөн усны хордлогын чухал эх үүсвэр болдог. Хэдий тийм ч ургамал хийгээд амьтан нь мөнгөн усны биохуримтлал бүхий хөрс, ус, агаараар дамжуулж мөнгөн усыг агуулсан байдаг. Мөнгөн усаар бохирлогдсон агаараар амьсгалсанаар, мөнгөн усны тунадас агуулсан хүнс хэрэглэснээр, мөнгөн усны хольц бүхий ломбоор шүд ломбодох үед ялгарсан мөнгөн усны уурнаас, элемент байдалтай мөнгөн ус асгарсан үед юмуу флюресцент ламп (флюресцент ламп нь мөнгөн усны уурыг цахилгаан ашиглан өдөөх дээр үндэслэдэг. Өдөөгдсөн мөнгөн усны атомууд нь богино долгионт хэт ягаан туяаг үүсгэх ба энэ нь улмаар фосфор болон флюресцент үзэгдэх гэрэл үүсгэх шалтгаан болдог байна)-ыг буруу байрлуулах зэрэг мөнгөн ус болон мөнгөн ус агуулсан эд зүйлсийг буруу, зохисгүй хэрэглсэнээс болж хордож болно.
Хүнээс шалтгаалсан эх үүсвэр болох нүүрс шатаалтын дүнд ойролцоогоор атмосфер дэхь мөнгөн усны хагас нь бий болдог бол байгалийн эх үүсвэрт галт уулын дэлбэрэлтээс үлдсэн мөнгөн ус бий болно. Хүнээс үүдэлтэй мөнгөн усны гуравны хоёр нь цахилгаан станцийн нүүрсний шатаалтаас үүсдэг нь тогтоогджээ. Хүнээс үүдэлтэй бусад эх үүсвэрт алт хайлуулалт, төмөрлөг бус металл үйлдвэрлэлт, цемент үйлдвэрлэлт, хог шатаалт, цогцос шатаалт, идэмхий шүлт үйлдвэрлэлт, ширэм болон ган хайлуулалт, мөнгөн усны үйлдвэрлэлт (ихэвчлэн батерей үйлдвэрлэлт) болон биомассын шатаалт орно.
Жижиг хэмжээний алтны уурхайд ажилладаг ажилчид нь мөнгөн усны хордлогод өртөх эрсдэл ихтэй байдаг. Учир нь энд мөнгөн усыг түүхийгээр нь ашигладаг байна.


Жижиг уурхайд мөнгөн ус ашиглан алт олборлох байдал

Мөнгөн ус болон түүний олон тооны химийн нэгдэл, ялангуяа органик мөнгөн усны нэгдэл нь шууд хавьталын үед хоригоор хурдан нэвтэрдэг ба зарим тохиолдолд (диметилмеркури г.м) арьс хангалттай хамгаалж чаддаггүй. Мөнгөн ус болон түүний нэгдэлүүд нь химийн лаборатори, эмнэлэг, шүдний эмнэлэг болон флюресцент гэрлийн ламп, батерей, тэсрэх бодис үйлдвэрлэдэг үйлдвэрүүдэд түгээмэл хэрэглэгддэг.

Хордлогын механизм
Мөнгөн ус нь өндөр урвалжит чанартай хорт бодис бөгөөд түүний гэмтээх өвөрмөц механизмыг тогтооход бэрхшээлтэй байдаг ба ихэвчлэн хордлогын механизм мэдэгдэлгүй үлддэг. Мөнгөн ус нь төв мэдрэлийн тогтолцоо, дотоод шүүрэл, бөөр болон бусад эрхтэнийг гэмтээж ам, буйл, шүд зэрэгт хортой нөлөө үзүүлнэ. Удаан хугацаанд өртөх юмуу мөнгөн усны уураар гүн хордсоноор тархи гэмтэх ба эцэстээ үхэлд хүргэнэ. Мөнгөн ус болон түүний нэгдэлүүд нь ураг, нярайд ихээхэн хортой. Жирэмсэн үедээ мөнгөн усны хордлогод өртсөн эмэгтэйгээс зарим үед хүнд төрөлхийн гажигтай хүүхэд төрдөг.
Хүүхэд насандаа мөнгөн усны хордлогод өртөхөд мэдрэлийн бүрхүүл бүрэн хэлбэржихэд саад болсоноор мэдрэлийн хүнд үр дагаварт хүргэнэ. Энэ нь мөнгөн ус миелин хэлбэржихийг дарангуйлдагтай холбоотой.
Зарим нотолгоогоор мөнгөн усны хордлого нь Young-ийн хам шинж (эрэгтэйчүүдэд бронхиэктази болон спермийн тоо багасах) үүсэх урьдач нөхцөл болдог ажээ.
Мөнгөн усны хордлогын үзүүлэх нөлөө нь элемент хэлбэрийн мөнгөн ус, органик бус мөнгөн уст нэгдэл (мөнгөн усны давсууд) юмуу органик мөнгөн усны нэгдэл зэргийн алинаар нь хордсоноос хамаарна.

Элемент хэлбэрийн мөнгөн ус
Шингэн мөнгөн ус нь хоол боловсруулах зам болон арьсны хавьталаар муу абсорбцлогддог. Мөнгөн усны уур ялгарсантай холбоотой элемент мөнгөн ус нь хордуулах боломжтой болно. Амьтанд суурилсан мэдээллээр хоол боловсруулах замаар орсон мөнгөн ус нь гэмтээгүй хоол боловсруулах замаар 0,01%-аас бага абсорбцлодог ажээ. Хэдий тийм ч энэ нь цутгалан гэдэсний эмгэгтэй үед тэр болгон үнэн байдаггүй. Санамсаргүй залгисны улмаас системийн хордлого болох нь ховор. Амиа хорлохоор завдаж судсаар тарих үед системийн хордлого илэрдэггүй. Хэдийгээр тооны судалгаагаар тогтоогдоогүй ч шингэн, элемент хэлбэрийн мөнгөн усны физик шинж чанар нь гэмтээгүй арьсаар абсорбцлогдохыг хязгаарладаг ба хоол боловсруулах замаар маш бага абсорбцлогддог. Мөнгөн усны уурын зарим нь арьсаар шингэх боловч энэ замаарх шимэгдэлт нь амьсгалаар орох мөнгөн усны ойролцоогоор 1%-тай тэнцэнэ.
Амьсгалсан мөнгөн усны уурын ойролцоогоор 80% нь амьсгалын замаар абсорцлогдох ба эндээсээ цусны эргэлтэнд нэвтэрч бүх биеэр тархана. Мөнгөн усны уураар архагаар амьсгалах үед мөнгөн усны концентраци хэдий 0,7-42μg/m3-ийн хооронд бага байхад тремор, танин мэдэх үйл муудах, нойрны гажуудалд хүргэх зэрэг үр нөлөө үзүүлдэг болохыг тохиолдолын хяналттай судалгаагаар тогтоожээ.

Органик бус мөнгөн усны нэгдэлүүд
Мөнгөн ус нь мөнгөн усны хлорид зэрэг органик бус давс байдалтай тохиолдоно. Мөнгөн усны давс нь голчлон хоол боловсруулах зам болон бөөрөнд нөлөөлдөг ба бөөрний хүнд гэмтэлийн шалтгаан болдог. Хэдий тийм ч энэ нь цус-тархины хоригоор амархан нэвтэрдэггүй. Тиймээс мөнгөн усны давс нь удаан үргэлжилсэн юмуу хүнд хордлого биш л бол мэдрэлийн гэмтэл бага зэрэг л үүсгэнэ. 2 янзын исэлдлийн зэрэгтэй мөнгөн ус (Hg+ болон Hg2+) нь давс үүсгэхэд оролцох ба мөнгөн усны давс нь нэг валенттай болон хоёр валенттай хоёр хэлбэрээр аль алинаар нь тохиолддог. 2 валенттай мөнгөн усны давс нь 1 валенттай ижил хэмжээний мөнгөн усны давсыг бодвол илүү хортой байдаг. Учир нь түүний усанд уусах байдал илүү байдаг тул хоол боловсруулах замаар шимэгдэх нь хурдан байна.
Hg(CN)2 нь нэн хортой мөнгөн усны нэгдэл юм. Хэрэв хоол боловсруулах замаар орвол мөнгөн ус болон цианидын аль алиных нь хордлогын улмаас аминд аюултай нөхцөл байдал бий болно. Hg(CN)2 нь биемахбодид амьсгалаар, залгиснаар болон арьсаар нэвтрэх боломжтой. Амьсгалаар орсон мөнгөн усны цианид нь залгиур болон амьсгалын замыг цочрооно. Hg(CN)2 нь халаалт эсвэл хүчил, хүчлийн ууртай харилцан үйлчилсэнээр хорт мөнгөн ус болон цианидын уур ялгарах ба энэ нь ханиалгалт болон цэр бүхий бронхит, уушигны эдийн цочролын шалтгаан болдог. Нүдтэй харилцан үйлчилсэн тохиолдолд түлэгдэлт, нүдэнд бор толбо тогтох, удаан хугацаагаар өртсөн тохиолдолд захын хараанд нөлөөлнө. Арьсанд хүрэлцсэн үед арьсны харшил, цочрол болон арьсны өнгө саарал болдог.
Ул мөр төдий хэмжээний мөнгөн усны нэгдэлийн архаг хордлого нь яваандаа биемахбодид мөнгөн усны хуримтлалыг бий болгодог. Энэ нь биемахбодоос зайлуулагдахад хэдэн сараас, хэдэн жил шаардлагатай болдог. Мөнгөн усны цианидад хэт өртөснөөр бөөрний гэмтэл, мөнгөн усны хордлого, гар салганах, цочромтгой болох, буйл хөндүүрлэх, шүлс ялгарал ихсэх, металлын амт амтагдах, хоолны дуршил алдагдах, ой санамж алдагдах, зан чанар өөрчлөгдөх болон тархины гэмтэлд хүргэнэ. Их хэмжээний тунд нэг удаа өртөхөд гэнэтийн үхэлд хүргэдэг.
Мөнгөн усны цианид нь нөхөн үржихүйн гэмтэлийн шалтгаан болдог эсэх нь тодорхойгүй байна. Органик бус мөнгөн усны нэгдэл [Hg(CN)2] нь хүний тератоген гэж тооцогддоггүй ч тэдгээр нь хөгжиж буй үр хөврөлийг гэмтэхэд хөшүүрэг болдог ба эрэгтэй, эмэгтэйчүүдийн үр тогтолтыг бууруулдаг.
Мөнгөн усны оксицианидыг залгисан өвчтөн нь 5 цагийн дараа, мөнгөн усны хордлогын шинж тэмдэг илрэхээс өмнө цианидын хордлогын улмаас нас бардаг. Hg(CN)2-ийг залгисан өвчтөнг хяналтад авчирсан эхэн үед цочмог цианидын хордлогын шинж тэмдэг илэрдэг ба эдгэрэхийн өмнөхөн мөнгөн усны хордлогын шинж тэмдэг илэрдэг байна. Цианидын хордлогын зэрэг нь цианид ион ходоодонд чөлөөлөгдөх эсэхээс хамаардагийг анхаарах хэрэгтэй ба үүнд нөлөөлөх хүчин зүйлст залгигдсан хэмжээ, ходоодны хүчилшилт, ходоодны агуулагдахууны эзэлэхүүн зэрэг орно. Hg(CN)2 молекул нь цэвэр ус болон суурийн уусмалд диссоциацлагдахгүй үлддэг бол хүчилшилт ихсэхэд диссоциацлагдах нь нэмэгддэг. Ходоодны хүчиллэг өндөр байх нь цианид ион үүсэлтийг нэмэгдүүлсэнээр цианидын хордлого болох магадлалыг нэмэгдүүлнэ.

Органик мөнгөн усны нэгдэлүүд
Мөнгөн усны нэгдэлүүд нь элемент хэлбэрийн мөнгөн уснаас илүү их хортой байна. Мөнгөн усны органик нэгдэлүүд нь туйлын хортой байх ба тархи болон элэгний гэмтэл үүсэх шалтгаан болдог. Хамгийн аюултай мөнгөн усны нэгдэл нь диметил мөнгөн ус бөгөөд арьсан дээр хэдхэн микролитер асгарах эсвэл латекс бээлийн дээр асгарахад л үхлийн шалтгаан болдог.
Метилмөнгөн ус нь органик мөнгөн усны голлох эх сурвалж юм. Энэ нь хүрээлэн буй орчинд хүнс тэжээлийн гинжин хэлхээгээр биохуримтлал үүсгэх ба зарим зүйлийн амьтадын популяцид өндөр концентрацитай байдаг. Ихэвчлэн туна болон сэлэм хошуут загас зэрэг том загасны зүйлд жижиг загасны зүйлээс их байдаг. Нэгдсэн Улсын Food and Drug Administration (FDA) болон the U.S. Environmental Protection Agency (EPA)-аас хүүхэд төрүүлэх насны эмэгтэйчүүд, хүүхдээ асарч буй эхчүүд болон залуу хүүхдүүд сэлэм хошуут загас, аварга загас, king mackerel and tilefish (golden bass) зэргийг хэрэглэхээс бүрэн зайлсхийх, цагаан туна загасны хэрэглээг долоо хоногт 170гр-аас хэтрүүлэхгүй байх, бусад бүх загасыг болон дунт загасыг долоо хоногт 340гр-аас хэтрүүлэхгүй байхыг зөвлөдөг.
Насанд хүрсэн хүмүүст метил мөнгөн усанд анх хордсоноос хойш шинж тэмдэг илэрч эхэлтэл урт хугацаанд далд хэлбэрээр байна. Ингэж удаан хугацаанд далд хэлбэртэй байдгийг тайлбарлах ямар нэг тайлбар мэдэгдээгүй байгаа юм.


Зарим загасанд агуулагдах мөнгөн усны хэмжээг харьцуулсан нь

Анхны шинж тэмдэг бадайрахаар илрэх нь түгээмэл бөгөөд түүний араас хурдацтайгаар хүнд үр нөлөө гарч ирэн заримдаа ком болон нас баралтаар төгсөнө. Хордлогын улмаасх гэмтэл илрэх нь мөнгөн усны оргил хэмжээгээр тодорхойлогдох ба өртөгдсөн хугацаанаас хамаарахгүй.
Этил мөнгөн ус нь бактерийн эсрэг агент болох этил мөнгөн усны тиосалицилат (цаашид Тиомерсал гэнэ)-ын задралын бүтээгдэхүүн ба үүнийг хэсгийн антисептик болон вакцинжуулалтын үеийн халдвараас сэргийлэх зорилгоор ашиглана. Түүний шинж чанар нь метил мөнгөн ус шиг дорвитой судлагдаагүй. Цуснаас маш хурдан цэвэрлэгдэх ба хагас задралын хугацаа 7-10 өдөр байж метил мөнгөн уснаас илүү хурдан бодисын солилцоонд ордог. Энэ нь метил мөнгөн ус шиг цус-тархины хоригоор нэвтрэх чадваргүй ч энгийн диффузээр тархи руу нэвтэрнэ.
Органик мөнгөн усанд өртөж болох бусад эх үүсвэрт фенил мөнгөн усны ацетат болон фенил мөнгөн усны нитрат орно. Эдгээрийг гэрийн нөхцөлд мөөгөнцөрийн эсрэг будагч байдлаар хэрэглэдэг байсан боловч 1990 оноос хордлогын тохиолдол бүртгэгдэх болсоноор хэрэглэхээ больсон байна.

Оношилгоо
Элемент хэлбэрийн болон органик бус мөнгөн усны хордлогын оношилгоо нь урьд өмнө өртөж байсан өгүүлэмж, бодит үзлэгийн өөрчлөлт болон биемахбодийн мөнгөн усны ачаалал нэмэгдэлт зэргийг багтаасан байна. Цусан дахь мөнгөн усны концентраци ихэвчлэн 6 μg/L-ээс бага, хоол хүнсэндээ загас ихээр хэрэглэдэг бол концентраци нь 200 μg/L-ээс их байх боловч энэ нь элемент хэлбэрийн болон органик бус мөнгөн усны хордлогыг сэжиглэж буй тохиолдолд тус болдоггүй. Учир нь мөнгөн ус нь хагас задралын хугацаа багатай байдаг. Хэрэв архаг өртөлттэй бол шээсэн дэхь түвшинг авах ба 24 цагийн шээсийг цуглуулах нь нэг удаагийнхаас найдвартай байна. Хелатжуулах эмчилгээ хийлгэж буй өвчтөнд шээснээс дээж авах нь бэрхшээлтэй буюу боломжгүй байдаг ба учир нь энэхүү эмчилгээ нь дээжин дэхь мөнгөн усны хэмжээг нэмэгдүүлж өгдөг.
Органик мөнгөн усны хордлогын оношилгоо нь бүх цусны оношилгоо болон үсний анализад тулгуурлах ба энэ нь шээсэнд мөнгөн усны түвшин үзсэнээс илүү найдвартай байна.

Урьдчилан сэргийлэлт
Мөнгөн ус болон түүний нэгдэлүүдийг зайлуулах, өртөлтийг бууруулсанаар мөнгөн усны хордлогоос сэргийлж болно. Олон засгийн газар болон хувийн хэвшлийнхэн мөнгөн усны хортой хэрэглээг зохицуулах талаар хичээл зүтгэл гаргаж байна. Жишээ нь Европын холбоонд 2011 оны 3 сарын 15-аас мөнгөн ус болон зарим мөнгөн уст нэгдэлийг экспортлохыг хориглож байгаа билээ.

Эмчилгээ
Мөнгөн усны эх үүсвэрийг тодорхойлох, зайлуулах нь чухал. Бохирдолыг арилгах үүднээс хувцасыг тайлуулж, арьсыг саван болон усаар угааж, физиологийн уусмалаар нүдийг зайлах хэрэгтэй. Мөнгөн усны хлорид зэрэг органик бус мөнгөн усыг залгисан бол өөр бусад идэмхий бодис залгисан үеийнх шиг арга хэмжээ авна. Хүнд мөнгөн усны хордлогын шинж тэмдэг илэрсэн юмуу лабораторын шинжилгээгээр их хэмжээний мөнгөн усны ачаалал илэрсэн өвчтөнд яаралтай хелатжуулах эмчилгээ хийх стандарттай.
Цочмог органик бус мөнгөн усны хордлогын үеийн хелатжуулах эмчилгээг DMSA, 2,3-dimercapto-1-propanesulfonic acid (DMPS), D-penicillamine (DPCN), юмуу dimercaprol (BAL)-аар хийнэ. FDA-ээс зөвхөн DMSA-ийг хүүхдийн мөнгөн усны хордлогын үед хэрэглэхийг сайшаасан байдаг. FDA-аас сайшаасан метил мөнгөн ус болон этил мөнгөн усны хелатор байхгүй байгаа ч DMSA-г метил мөнгөн усны хүнд хордлогын үед ихээхэн түгээмэл хэрэглэдэг. DMSA-г ууж хэрэглэх ба гаж нөлөө багатай, BAL, DPCN болон DMPS-аас дээр гэж үздэг. Alpha-lipoic acid (ALA) нь цочмог мөнгөн усны хордлогын эсрэг хамгаалах агент бөгөөд мөнгөн усанд өртсөний дараа удалгүй хэрэглэнэ. Тунг зөв тохируулах шаардлагатай ба тохироогүй тун нь хордлогыг нэмэгдүүлдэг. Glutathione болон N-acetylcysteine (NAC) зарим эмч нар зөвлөдөг ч бөөр болон тархин дахь мөнгөн усны концентраци нэмэгдсэн үед хэрэглэнэ. Туршилт шинжилгээгээр селен болон мөнгөн ус нь харилцан үйлчилдэгийг тогтоосон байдаг ч эпидемиологийн судалгаагаар селен нь метил мөнгөн усны гаж нөлөөний эсрэг хамгаалдаг талаар багахан нотолгоо олджээ.
Эргэлзээтэй тохиолдолд өвчтөнд хелатжуулах агентийг хэрэглэсний дараа шээсний шинжилгээ авч хелатжуулах агент хэрэглэхээс өмнөх шээсний шинжилгээтэй харьцуулж үзнэ.

Тавилан
Мөнгөн усны олон хортой нөлөө нь хэрэв өртөлтийг таслан зогсоовол өвөрмөц эмчилгээ юмуу байгалийн зайлуулалтаар хагас, бүтэн байдлаар эргэх боломжтой байдаг. Хэдий тийм ч хүнд, урт хугацааны өртөлт нь үл эргэх гэмтэлийг ялангуяа ураг, нярай болон залуу хүүхдүүдэд үүсгэнэ.

Эх сурвалж:

1. http://en.wikipedia.org/wiki/Mercury_poisoning
2. http://emedicine.medscape.com/article/819872-overview
3. http://www.mercury-poison.com/fish_list.htm
4. http://www.ghana-mining.org/ghweb/en/ma/mincom/mcprojects/mcprojects-ma.html

Pericardiocentesis - Перикардийн хатгалт

Introduction
Зүрхний тампонад нь эмзэг хийгээд аминд аюултай нөхцөл байдал бөгөөд яаралтай оношилгоо болон менежментийг шаарддаг. Түүхээс үзвэл зүрхний тампонадын оношилгоо нь эмнэл зүйн өөрчлөлт дээр суурилсаар иржээ. Зүрх судасны мэс засалч Claude Beck цочмог болон архаг зүрхний тампонадтай холбоотой эмнэлзүйн 2 гурвал шинжийг дүрсэлсэн байдаг. Энэхүү гурвалын эхнийх нь гипотензи, венийн даралт ихсэх болон зүрхний авиа бүдгэрэх зэргээс бүрдэнэ. Үүнийг Beck-ийн гурвал гэж тодорхойлдог ба эдгээр өөрчлөлтүүд нь перикардийн дотоод дахь цочмог цус алдалтын үед түгээмэл илэрдэг. Дараа дараагийн судалгаагаар эдгээр сонгодог өөрчлөлтүүд нь зүрхний тампонад бүхий өвчтөнүүдийн багахан хувьд илэрдэг гэж үзжээ.

Перикардийн шингэний илрүүлэлт нь эхокардиографийн тасралтгүй сайжрал болон хөгжилтийн дүнд улам хялбар болсоор байгаа юм. Зүрхний хэт авиа нь одоо үед перикардийн шүүдэст үрэвсэл болон зүрхний тампонадын динамик өөрчлөлтүүдийн хувьсалтыг үнэлэх хүлээн зөвшөөрөгдөөд буй дүрслэл оношилгооны стандарт шалгуур болоод байна. Эхокардиографигаар шүүдэст үрэвсэлийн байрлал, хэмжээ (жижиг, дунд зэргийн, том)-г тодорхойлж болох ба таславчийн хэвийн бус хөдөлгөөнөөр гемодинамикийн үзүүлэлтийг шалгаж болдог. Түүнчлэн баруун тосгуур юмуу баруун ховдолын зөрүү байрлал (ховдол хоорондын таславчтай харьцуулахад зүүн талдаа байрлах), доод хөндийн венийн диаметрийн өөрчлөлтөөс үүдэлтэй амьсгалын бууралтыг илрүүлж болдог.


Зүрхний subxiphoid байрлалаас харагдах перикардийн дунд зэргийн шүүдэсжилт


Зүрхний subxiphoid байрлалаас харагдах перикардийн томоохон шүүдэсжилт

Перикардиоцентез гэдэг нь зүрхийг хүрээлж буй перикардийн хөндийгөөс хатгалт хийж шингэнийг авах юм. Энэ нийтлэлд хуваарьтай юмуу хуваарьгүй тариур болон зүү ашиглан зүрхний тампонадын үед яаралтай хийгдэх менежментийг тайлбарласан болно.

Indications
Яаралтай перикардиоцентез: Яаралтай перикардиоцентезийн заалт нь зүрхний тампонад сэжиглэгдсэн өвчтөнд аминд аюултай гемодинамикийн өөрчлөлт бий болох юм.

Яаралтай бус перикардиоцентез: Гемодинамик тогтвортой өвчтөнд перикардийн шингэнийг оношилгоо, хөнгөвчлөх юмуу урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хатгалт хийж авах ба хэт авиа, CT, флюроскопийн хяналтын дор гүйцэтгэнэ.

Contraindications
Туйлын эсрэг заалт:
• Гемодинамик тогтворгүй өвчтөнд перикардиоцентез хийхгүй байх туйлын эсрэг заалт байхгүй. Багахан хэмжээний перикардийн шингэнийг авах төдийд л өвчтөний гемодинамикийн статус мэдэгдэхүйц сайжирдаг.

Харьцангуй эсрэг заалт:
• Засагдаагүй цус алдалтын өөрчлөлт
• Гэмтэлийн гаралтай зүрхний тампонад: Зарим авторууд гэмтэлийн гаралтай зүрхний тампонадийг яаралтай торакотомигоор эмчлэх нь дээр гэж үздэг.

Anesthesia
Хэсгийн мэдээгүйжүүлэлтийн эмийг арга барилын хэсэгт тайлбарласан болно.

Equipment
Амин чухал хэрэгсэлүүд
• Антисептик уусмал
• Ариун бүтээлэг, өмсгөл болон маск
• Хэсгийн мэдээгүйжүүлэгч (жнь: 1%-ийн лидокайн)
• Тариурууд, 10мл болон 60мл
• Скальпел, 11 номер
• Зүүнүүд, 18ga 1,5 инч; 25ga 5/8 инч
• Нурууны зүү (spinal needle), 18ga 7,5-12см

Санал болгох хэрэгсэлүүд
• Худалдаанд байдаг перикардиоцентезийн бүрдэл
• Хамар-ходоодны гуурс
• Хэт авиан машин
• Ариун хэт авиагаар таглагч (ultrasound probe cover)
• ЭКГ машины V1 холболттой холбосон холбогч хавчаар

Positioning
• Өвчтөнийг 30-45°-аар хагас хэвтээ, хагас суугаа байрлалд байрлуулна. Энэхүү байрлал нь зүрхийг цээжний өмнөд хананд ойртуулдаг.
• Дээш харсан байрлалыг харьцангуйгаар зөвшөөрдөг.

Technique
• Өвчтөнд хамгийн багадаа нэг шингэнг судсаар залгасан байх ба нэмэлтээр хүчилтөрөгч авч, зүрхний монитор болон пульс-оксиметрид байнгын холбоотой байна. Хэрэв цаг байвал хамар-ходоодны гуурv тавьж ходоодны даралтыг үгүй хийх хэрэгтэй ба ингэснээр ходоод хатгагдах эрсдэлийг бууруулдаг.
• Анатомийн тэмдэглэгээ (xiphoid сэртэн, 5,6-р хавирга)-г тогтоож зүүг оруулах байрлалыг сонгоно. Ихээхэн түгээмэл хэрэглэгддэг байрлал нь өвчүүний зүүн ирмэг болон subxiphoid нэвтрэлт юм.


Перикардиоцентезийн зүүг оруулах байрлалууд. Subxiphoid болон өвчүүний зүүн ирмэг нь хамгийн түгээмэл хэрэглэгддэг байрлалууд юм. (хар цэгүүд)

• Антисептик уусмал ашиглан subxiphoid талбайг цэвэрлэж, мэс засалд бэлдэнэ. Хэрэв цаг байвал ариун бээлий, өмсгөл болон маск өмсөж мэс заслын талбайг ариун бүтээлгээр хүрээлж бүтээнэ.
• Сонгосон байрлалд хэсгийн мэдээгүйжүүлэх уусмалыг эхлээд арьсанд дараа нь арьсан доор улмаар гүн эдүүдэд нэвчүүлэх байдлаар хийнэ.
• Сонгосон байрлалд 11 номерийн ир бүхий скальпел ашиглан арьсанд хатгалт хийнэ.
• 20мл юмуу 60мл-ийн тариурыг нурууны зүүтэй холбож 5мл натри хлор тариурт соруулна. Зүүг урагшлуулах явцдаа натри хлорыг 1мл хүртэл шахаж өгсөнөөр зүүний хөндий нээлттэй байх боломжтой болдог. Хэрэв хугацаа байвал зүүний суурь хэсэгт ЭКГ машины V1 холболттой холбогч хавчаарыг холбоно.
• Арьсны зүслэг бүхий хэсгээр зүүг оруулах ба ингэхдээ зүүн мөрийг чиглүүлнэ. Зүүг хэвлийн ханатай 45°, голын сагиттал хавтгайтай 45° үүсгэж барина. Хэрэв хугацаа байвал зүүг оруулах явцыг хэт авиан удирдлагын дор чиглүүлж гүйцэтгэнэ.


Зүүг оруулах байдал: Арьсны зүслэг бүхий хэсгээр зүүг оруулах ба хэвлийн ханатай 45°, голын сагиттал хавтгайтай 45° үүсгэхээр зүүн мөрийг чиглүүлж оруулна.

• Зүүг 5см гүн ортол аажим урагшлуулах ба энэ үедээ тариурт сөрөг даралт бий болгож үүнийгээ тариурт шингэн орж иртэл, зүрхний цохилт мэдрэгдэх хүртэл эсвэл ЭКГ-д огцом өндөрссөн долгион бичигдэх хүртэл давтана. Хэрэв ЭКГ-ийн долгионы хэлбэр гэмтэлийн зураглалыг харуулбал (ST сегментийн элеваци) энэхүү зураглалыг хэвийн болтол зүүг аажим ухраах ба энэхүү долгионы өөрчлөлт нь зүү миокардийг хатгасан байж болохыг харуулна.


Зүүг оруулах байдал: Зүүг 5см гүн ортол аажим урагшлуулах ба энэ үедээ тариурт сөрөг даралт бий болгон тариурт шингэн орж иртэл давтана.

• Тариур дүүрсэн, илүү их шингэн авах шаардлагатай үед өвчтөний биед тулж зүүг хөдөлгөөнгүй болгоод дүүрсэн тариурыг авч өөр нэгээр солино. Тариурыг 3 замтай хаалтаар сольж, дуслын гуурстай холбож болох ба эмч перикардийн шингэнийг тариур руу соруулсаны дараа хаалтыг хааж шингэнийг сав юмуу цуглуулах уут руу юүлнэ. Перикардийн шингэнийг соруулж дуусахад зүү зүрх рүү ойртож ирдэг ба хэрэв ЭКГ-н долгионд гэмтэлийн зураглал гарч ирвэл зүүг аажим буцаах нь зүйтэй.

Complications
Хүндрэлийн хувь 4-40%-ийн хооронд байдаг. Хүндрэлүүдэд дараах зүйлс орно:
• Хэм алдагдал
• Титэм артери хатгагдах юмуу аневризм үүсэх
• Гемоторакс
• Пневмоторакс
• Пневмоперикарди
• Элэгний гэмтэл
• Хуурамч сөрөг аспираци-Перикардид цусны бүлэн үүсэх
• Хуурамч эерэг аспираци-Интракардиак аспираци
• Перикардийн шингэн дахин хуримтлагдах

Эх сурвалж: www.emedicine.com / Clinical Procedures / Cardiothoracic Procedures / Pericardiocentesis

Варфарины тун болон VKORC1/CYP2C9 ген

Варфарин (Coumadin) нь ихээхэн түгээмэл хэрэглэгддэг витамин К-ийн антагонист юм. Энэ нь венийн тромбоэмболизмийн анхдагч болон хоёрдогч урьдчилан сэргийлэлт, зүрхний хиймэл хавхлагатай юмуу тосгуурын фибрилляци бүхий өвчтөний системийн эмболизмийн урьдчилан сэргийлэлт, түүнчлэн миокардийн шигдээсийн дараах системийн эмболизмийн урьдчилан сэргийлэлт болон давтан миокардийн шигдээс болох эрсдэлийг бууруулахад үр дүнтэй болох нь тогтоогдсон билээ.
Хэдий тийм ч варфаринаар хийх антикоагулянт эмчилгээ нь хүн бүрт тохирох тун болон нарийн эмчилгээний индекс шаарддаг. Тиймээс өвчтөнд энэхүү эмийг аюулгүй хэрэглэхэд тохирох тун нь амин чухал байдаг. Учир нь биеийн хэмжээ болон нас зэрэг генетикийн бус нөлөөлөл нь хувь хүнд шаардлагатай тунг тогтооход дутагдалтай байдаг бөгөөд варфарины шаардлагатай тунг тогтооход генетикийн нөлөөлөл үлэмж нөлөөтэй байдаг ажээ.

Варфарин нь голчлон элгэнд CYP2C9 генийн оролцоотой исэлдэх ба түүний антикоагулянт нөлөө нь витамин К эпоксид редуктаза уургийн бүрдэлийн дэд нэгж (VKORC1)-ийг дарангуйлснаар илэрдэг. CYP2C9 генд байрлах хоёр, VKORC1 генд байрлах нэг, нийт 3 дан нуклеотидийн полиморфизм (single nucleotide polymorphisms (SNPs)) нь бүлэгнэлтэд үзүүлэх варфарин эмчилгээний үр нөлөөг тодорхойлдог ажээ.
CYP2C9 генд байрлах SNP-ийг нэрлэвэл: хэвийн буюу өргөн тохиолдох хувилбарыг *1 (од 1) гэж тэмдэглэх ба хоёр полиморфизм бүхий хувилбарыг *2 (од 2) болон *3 (од 3) гэж тус тус тэмдэглэнэ. Хүн бүр CYP2C9 генийн SNP-ийн ямарваа хоёр хувилбарыг биедээ агуулж байдаг. Жишээлбэл хэвийн хуулбар бүхий хүн *1/*1 гэсэн хувилбарыг агуулсан байдаг бол нэг полиморфизм бүхий хүн *1/*2, хоёр полиморфизм бүхий хүн *2/*3 гэсэн хувилбаруудыг агуулсан байна. Хувилбар бүрийн тохиолдол нь арьстангуудад ялгаатай ба Кавказчуудын 10% нь *2 хувилбарыг 6% нь *3 хувилбарыг тус тус агуулсан байдаг бол эдгээр хувилбарууд нь Африк болон Азичуудад ховор (<2%) байдаг. CYP2C9*1 ген нь варфарины метаболизмыг хэвийн явуулдаг бол CYP2C9*2 ген нь варфарины метаболизмыг 30%-иар, CYP2C9*3 ген нь 90%-иар тус тус бууруулдаг. *2 юмуу *3 гэсэн хувилбар бүхий өвчтөнд варфарин өгөхөд метаболизм нь хангалттай бус байх бөгөөд эм цусаар харьцангуй удаан эргэлдсэн хэвээр байна. Тиймээс эдгээр өвчтөнүүдэд антикоагуляци хийхэд варфарин бага тунгаар хэрэгтэй болдог. VKORC1 1639 (or 3673) SNP-ийн үед түгээмэл тохиолдох G аллель нь А аллелиар солигдсон байдаг. А аллель (А гаплотип) бүхий хүмүүс нь G аллель (G гаплотип) бүхий хүмүүсийг бодвол VKORC1-ийг бага нийлэгжүүлдэг тул А аллелийг биедээ авч яваа хүмүүст VKORC1-ийг дарангуйлж, антикоагулянт үр нөлөөнд хүрэхэд варфарин бага тунгаар хэрэгтэй болно. Энэхүү хувилбар (А аллель)-ын тохиолдол арьстангуудад мөн адил ялгаатай ба Кавказчуудад 37%, Африкчуудын 14% нь энэхүү А аллелийг биедээ авч явдаг байна.  

Эмнэлзүйн холбоо хамаарал
Эдгээр гурван SNP нь дараах зүйлсийг тодорхойлоход чухал үүрэгтэй:
1. Эмчилгээний INR (ихэвчлэн 2-3 байна)-ийг бий болгоход шаардлагатай варфарины тунг тогтоох
2. Цус алдах эрсдэл юмуу эмчилгээнийхээс хэтэрсэн (supratherapeutic) INR (>4)-ийг тогтоох
3. Тогтвортой эмчилгээний тунд хүрэхэд шаардлагатай хугацааг тогтоох
CYP2C9*2 болон CYP2C9*3 аллелийг тээгчдэд варфарины дундаж тунг *1 аллелийг тээж яваа тээгчтэй харьцуулахад тус бүр 19%, 33%-иар бууруулах шаардлагатай. VKORC1 A аллелийг тээж яваа тээгчидэд варфариын дундаж тунг энэхүү аллель байхгүй хүнтэй харьцуулахад 28%-иар бууруулах шаардлагатай байдаг.
Дээрх хувилбаруудыг тээж яваа өвчтөнд варфариныг стандарт тунгийн алгоритмаар өгөхөд эмнэл зүйд болон лабораторид гаж өөрчлөлт илэрдэгийг анхаарах хэрэгтэй ба учир нь тэдгээр хүмүүс нь генетикийн хувьд энэхүү эмэнд мэдрэгжсэн байдаг байна. Практикт CYP2C9 генийн *2 юмуу *3 аллелийг тээж яваа хүнд варфариныг стандарт тунгийн алгоритмаар хэрэглэхэд хүнд юмуу аминд аюултай цус алдалт үүсэх, INR ихсэх (>4) эрсдэл 2-3 дахин нэмэгддэг ажээ. Үүнтэй адилаар VKORC1 A аллелийг тээгчидэд варфариныг стандарт тунгийн алгоритмаар хэрэглэж эхэлсэнээр INR ихсэх (>4) эрсдэл мөн адил 2-3 дахин нэмэгддэг.
Эцэст нь эдгээр өвчтөнүүд варфаринд мэдрэгжсэн байдаг тул нэмэлт тунг хэрхэн хэрэглэх талаар зохицуулалт шаардлагатай бөгөөд бүх гурван SNPs-ийг тээгчидэд INR ихээхэн удааширсан байдаг тул INR-ийг 2-3 хооронд тогтвортой барихад хугацаа шаардлагатай болдог. Энэ бүх генетикийн болон эмнэл зүйн факторуудын хослолыг ашиглан варфарины тунгийн үзүүлэх нөлөөг урьдчилан тооцоолох нь эмнэлзүйн факторыг дангаар ашиглахаас илүү оновчтой болох юм.
Варфарины тунд нөлөөлөх олон хүчин зүйлүүдийг нэгтгэж тооцоолох нь эмнэлзүйд төвөгтэй байдгаас Barnes-Jewish Hospital at Washington University Medical Center-аас http://www.WarfarinDosing.org зэрэг онлайн варфарины тун тооцоологчийг нэвтрүүлсэн нь тохиромжтой тунгийн зохицуулалт хийхэд тусалж байна.

Зөвлөмж
Эдгээр SNPs-ийн нөлөөлөл болон тодорхой аллелийг тээгчидэд варфариныг стандарт тунгийн алгоритмаар хэрэглэхэд эмнэлзүй болон лабораторийн гаж өөрчлөлт гарах өндөр эрсдэлтэй байдаг зэрэгт үндэслэж FDA варфарины талаарх 2007 оны мэдээллээ шинэчилж CYP2C9 болон VKORC1 генийн хувилбаруудыг тээгчидэд эхлэх тунг багасгахыг зөвлөжээ.
Өвчтөнүүдэд генетикийн мэдээлэл байхгүй боловч варфариныг стандарт тунгийн алгоритмаар хэрэглэхэд цус алдах эрсдэл ихтэй байвал удирдамжуудын зөвлөж байгаагаар варфарины эхлэх тунг бууруулж (<5мг) INR-ийн өөрчлөлтийг тогтмол хянах хэрэгтэй. 

Эх сурвалж:
www.emedicine.com / Genomic Medicine / Cardiovascular Diseases / Warfarin Dosing and VKORC1/CYP2C9