Дүрс оношлогооны атлас - Гуурсан хоолойн тэлэгдэл (Бронхэктази)

Дүрс оношлогоонд илрэх өөрчлөлтүүд 

Гуурсан хоолойн тэлэгдэл нь хоёр талын юмуу тархмал эсвэл хэсэг газрынх байж болно. Хөгжингүй орнуудад тархмал гуурсан хоолойн тэлэгдэлийн хамгийн түгээмэл шалтгаан нь уйланхайт хатуурал (cystic fibrosis) байдаг. Гуурсан хоолойн хучуур эдийн бичил цэлмэнгүүд хөдөлгөөнгүй болох хамшинж ховор тохиолдолд гуурсан хоолойн тэлэгдэлийн шалтгаан болдог. Хэсэг газарт гуурсан хоолой тэлэгдэх нь бөглөрөл юмуу үхжилт пневмонийн улмаас бий болсон байж болно. 

Цээжний рентгенд илрэх шинжүүд 

• Ихэнхи тохиолдолд цээжний рентген хэвийн байна 
• Гуурсан хоолой орчмын хатуурлын улмаас "вагоны зам" хэлбэрийн өөрчлөлт илрэх (янз бүрийн урттай параллель муруй шугамнууд) 
• Өтгөн, нягт салсан бөглөөсөөс улбаатай гуурсан хоолойн талстууд 
• Гуурсанцарууд (бронхиол)-ын тэлэгдлээс улбаатай уйланхай маягийн хөндий 
• Дээрхи уйланхай маягийн хөндий дэхь хий-шингэний түвшин 
• Хатуурал бүхий хэт агааржилт бүхий уушиг 

СТ сканд илрэх шинжүүд 

• Уушигны талбайн гадна гуравны нэг хэсэгт үзэгдэхүйц гуурсан хоолойнууд харагдах 
• Хана нь зузаарч, тэлэгдсэн гуурсан хоолойнууд 
• Сигнетийн цагираг: тэлэгдсэн гуурсан хоолойн дэргэдэх артерийн судас юм
• Уйланхай маягийн хөндийнүүд 
• Гуурс хэлбэрийн сүүдэржилт ба нягтрал ихтэй салаалалтууд 

Дүрс оношлогооны атлас - Гуурсан хоолойн багтраа

Эрхэм хэрэглэгч, уншигч та бүхэнд энэ өдрийн мэнд хүргье. Хэсэг хугацаанд шинэ мэдээ, мэдээлэл хүргээгүй удсанд та бүхнээс хүлцэл эрье. www.imedinfo.org сайтын хамт олон өөрсдийн хүч, бололцоонд тулгуурлан medical books, medical poster зэрэг төслүүдийг хэрэгжүүлэн хүргэж байгаа билээ. Эдгээр төслийн хүрээнд та бүхэнд "USMLE шалгалтын албан ёсны гарын авлага", "Зүрхний хэт авиан шинжилгээний өнгөт атлас", "Яаралтай тусламжийн эмч нарт зориулсан ЭКГ" зэрэг ном гарын авлагууд, эрүүл мэндийн боловсрол олгох чиглэлээр монгол хэл дээрх анагаах ухааны постерууд та бүхэнд хүрч хэрэглэгч та бүхнээс чамгүй талархал, санал шүүмжийг хүлээн авч буйдаа бид бүхэн баяртай байна.

Энэ удаад манай хамт олны зүгээс "Дүрс оношлогооны атлас" нэртэйгээр дахин нэг гарын авлагыг бүтээн хүргэхээр ажиллаж буйгаа мэдэгдэхэд таатай байна. Тус гарын авлага эмч болхоор суралцаж буй анагаахын сургуулийн оюутнууд, шинэ залуу эмч нарт дүрс оношлогооны чиглэлээр бага ч болов мэдлэг хуримтлуулж, рентген зураг, СТ скан зэрэгт дүгнэлт хийж чаддаг болоход тус болно гэж найдаж байна.

Энэ удаагийн нийтлэлдээ бид тус гарын авлагын эхний хэсгээс "Гуурсан хоолойн багтраа"-ы үеийн дүрс оношлогоонд илрэх өөрчлөлтүүдийг хүргэж байна.  

Гуурсан хоолойн багтраа
Багтраа хөдлөлийн үед цээжний рентген зурагт уушигны агааржилт ихэссэн зураглал илэрдэг. Энэ нь аль нэг сегментийн түвшин дэхь ателектазтай хавсарсан байж болно. Зарим үед аминд аюулгүй голтын эмфизем тохиолддог. Багтраа хөдлөл бүрийн хооронд рентген зураг ихэвчлэн хэвийн байдаг. Цөөн тооны өвчтөнүүдэд гуурсан хоолой орчмын зузаарал бий болдог. 

Зүрхний хэт авиан шинжилгээний өнгөт атлас: Парастернал богино тэнхлэгийн харалт

Эрхэм хэрэглэгч та бүхэнд энэ өдрийн мэнд хүргье. 

www.imedinfo.org сайтын хамт олон хэрэглэгч, уншигч та бүхэндээ дэлхийн бусад орнуудад анагаах ухааны чиглэлээр бичигдсэн ном, гарын авлагуудыг орчуулан хүргэх ажлыг хийж эхлээд багагүй хугацаа өнгөрсөн төдийгүй эргээд харахад бид бүхэн хэрэглэгч нарынхаа хүсэл сонирхол, хэрэгцээ шаардлагад нийцсэн бүтээлүүдийг цувралаар орчуулан хүргэсэн байна. 

Бид өнгөрсөн он болон энэ оны эхний хагаст АНУ-д эмчлэх эрх авахад өгдөг USMLE шалгалтын албан ёсны гарын авлагыг цуврал байдлаар орчуулан хүргэсэн нь манай оронд анагаах ухааны чиглэлээр суралцдаг, ажилладаг эмч, оюутнуудыг талархал сайшаалыг хүлээсэн бүтээл болсонд бид баяртай байдаг юм. 

Түүнчлэн бид "Яаралтай тусламжийн эмч нарт зориулсан ЭКГ" хэмээх олон улсын эмч нарт хэдийн танил болсон бүтээлийг орчуулж дуусаад одоогийн байдлаар редакторын түвшинд явж байгаа бөгөөд тун удахгүй номын худалдаагаар дамжуулж та бүхний гарт хүрэх болно. 

Энэ удаад бид бүгдийн зүгээс зүрхний хэт авиан шинжилгээнд анхлан суралцагчдад зориулсан "Эхокардиографийн өнгөт атлас" номыг орчуулан та бүхэнд өргөн барьж байна. Тус ном нь эхокардиографийн чиглэлээр суралцаж буй эмч нарт шинжилгээг хэрхэн гүйцэтгэх арга аргачлал, өвөрмөц өвчнүүдийн үед хэрхэн эхокардиографийн шинжилгээг хийх зэрэг өргөн хүрээний мэдээллийг өндөр чанартай зураг, дүрслэлийн хамт хүргэж байгаа тул анхлан суралцаж буй хүн бүрийн гарын доорхи ном болно байх гэж бид найдаж байна. 

Цээжний хэт авиан шинжилгээ хийх үйл явц

Процедур хийгдэх үе шат
Өвчтөнийг сонгох ба төлөвлөж буй процедурыг өвчтөн зөвшөөрсөн байх. Өвчтөнд тулгараад буй асуудалтай холбоотой бусад шинжилгээний хариуг хэт авиан шинжилгээ хийх эмч нягталж харах. Ялангуяа гялтангийн эмгэг өөрчлөлт аль талд байгаа болон ямарваа масс эсвэл уутлагдсан шингэн шингэний байрлалыг баримжаалж баталгаажуулахын тулд цээжний рентген зургийг процедурын өмнө нягталж харах хэрэгтэй. Хэрэв цээжний хатгалт эсвэл өөр бусад гялтангийн хөндий рүү нэвтрэх процедур төлөвлөсөн бол өвчтөнд мэдээлэл өгч зөвшөөрөл авсан, бүлэгнэлтийн шинжилгээ хэвийн гэж батлагдсан байх хэрэгтэй. Шинжилгээ хийх хэсэгт агааргүй, завсаргүй болгохын тулд акустик гелийг өвчтөний арьсанд түрхэж өгнө. Учир нь хэт авиан долгион агаартай хэсгээр дамжин өнгөрдөггүй. Түүнчлэн арьсан дээгүүр хэт авиан пробыг алгуур, чөлөөтэй гулгуулахын тулд пробонд мөн гель түрхэнэ.

Хэт авиан машины тохиргоо
Хэт авиан машиныг эмчийн ажиллах байрлалд дэлгэц хялбар харагдахаар байрлуулна. Хүрээлэн буй орчны гэрэл дэлгэц дээрхи дүрсийн ялгаралыг бууруулдаг. Цээжийг ихэвчлэн саарал шатлалтай, бодит агшин дахь хэт авиа ашиглаж шинжилнэ. Динамик шуугиан шүүгч нь уушигны гулсаж хөдлөх байдлыг бүдэгрүүлдэг тул ашигладаггүй. Цээжний хөндийн хананаас гүн байрлах цээжний хөндийн бүтцийг дүрслэн харуулахын тулд гүний тохиргоо хийнэ. Өсгөлт нь хоорондоо ялгаатай эдийн ялгаралыг ихэсгэж өгөхөд зориулагдсан байдаг. 

Тодосгогчийг гараар шахаж гүйцэтгэдэг тоон системт хасаж тооцох (subtraction) ангиографи (DSA)-ийн явцад интервеншл радиологи эмчийн туяанд өртөх байдал

Зорилго: Бид тоон системт хасаж тооцох (subtraction) ангиографи (DSA)-ийг багтаасан ширээний дэргэд тодосгогч бодисыг гар аргаар шахаж хийгддэг ангиографийн шинжилгээний үед ангиографийн эмчийн өртөх туяаны хэмжээ болон эмчийн байрлал хоорондын хамаарлыг судалсан ба түүнчлэн туяанд өртөлтийг бууруулах энгийн аргыг судалж үзлээ.

Арга зүй: 9 удаагийн хэвлийн ангиографийн шинжилгээ үед туяанд өртөх өртөлтийг термолюминисцент тун хэмжигч (TLD)-ээр хэмжсэн. Эхний судалгааны үед DSA юмуу флюроскопийн шинжилгээний явцад туяанд өртөлтийг TLD-ийг ангиографийн ширээний ойролцоо байрлуулж хэмжсэн. Хоёр дахь судалгааны үед тодосгогч бодисыг гар аргаар шахаж гүйцэтгэх DSA-ийн явцад интервеншил радиологи эмчийн туяанд өртөх байдлыг тухайн эмчийн байрлал ангиографийн ширээний дэргэд болон ширээнээс хол байх үед хэмжиж үзсэн. 

Цээжний хэт авиан шинжилгээ: Заалт, давуу ба сул тал, хэт авиан машинд тавигдах шаардлага

Удиртгал

Зөөврийн хэт авиан шинжилгээний багажийг гялтангийн эмгэг өөрчлөлтүүдийг үнэлэх болон гялтангийн хөндийд дренажийн катетер байрлуулах болон цээжний хатгалт, түүнтэй холбоотой гялтан болон гялтангийн доор байрлалтай уушигны массаас аспираци хийх зэрэг процедуруудыг хянаж чиглүүлэхэд өвчтөний орны дэргэд ашигладаг. Гол зорилго бол гялтангийн эмгэгүүдийн шинж чанарыг тодорхойлох болон гялтанд нэвтрэлт хийх процедуруудын нарийвчлал хийгээд аюулгүй байдлыг сайжруулах юм.

Давуу тал

Цээжний хэт авиан шинжилгээ нь гялтанг шинжилдэг уламжлалт рентген шинжилгээнүүдээс хэд хэдэн давуу талтай. Үүнд туяаны нөлөөлөл байхгүй, зөөвөрлөхөд хялбар, тухайн бодит агшин дахь дүрслэлийг харах боломжтой, динамик дүрслэлийг гүйцэтгэх боломжтой.

Хэт авиан шинжилгээ нь гялтангийн шингэний байрлалыг тодорхойлох тал дээр бодит үзлэгийг бодвол үлэмж давуутай байх ба цээжний хатгалтын үед гарах хүндрэлийн хувь бага байхтай холбоотой байдаг. Түүнчлэн хэт авиан хяналт нь бодит үзлэгийн хяналлтай хатгалттай харьцуулахад шингэнийг амжилттай соруулж авах магадлалыг нэмэгдүүлдэг. Жишээлбэл хэт авиан хяналтгүй амжилтгүй цээжний хатгалт хийгдсэн 17 өвчтөний судлахад 15-д нь хэт авиан хяналттай цээжний хатгалт амжилттай хийгдсэн байна. 

Эхокардиографи: Парастернал урт тэнхлэгийн харалт

Парастерналь урт-тэнхлэгийн харалт: Өвчүүний дөнгөж зүүн талаар дөрөвдүгээр хавирганы завсраас харах (харалт хийх цонх/амсар бараг шуудангийн маркны хэмжээтэй байдаг нь уушгиар чөлөөтэй нэвтрэх боломж олгоно) ба трансдюсер нуруунд перпендикуляр чиглэлтэй байна.

Хавхлагын гаралтай гол судасны нарийсал

Тодорхойлолт

• Аортын хавхлагын нүхний нарийсалтыг хэлнэ

Шалтгаан

• Дегенератив юмуу хөгшрөлтийн; дундаж нас 65-70 байна (хамгийн түгээмэл шалтгаан)
• Төрөлхийн (хоёр хавтастай аортын хавхлага г.м)
• Хэрэхийн халууралт (үрэвсэлийн дараах) (9% тохиолдоно)

Анамнез

• Ачааллын үед амьсгаадах (хамгийн түгээмэл илэрдэг шинж тэмдэг)
• Зүрхний дүүргэлтийн дутагдал (ачааллын үед амьсгаадах, ортопноэ, пароксизмал шөнийн амьсгаадалт) (50% тохиолдоно)
• Цээжний бах (35% тохиолдоно)
• Синкопийн тохиолдол (15% тохиолдоно)
• Баруун зүрхний дутагдал (буулга вен өргөсөх, гепатомегали, захын хаван, асцит, анасарк) (эдгээр нь тавилан муу болохыг илтгэх шинж)

Бодит үзлэг

• Лугшилтын хүчдэл буурах
• Систолын цусны даралт багасах (ач холбогдол өгөхүйц стеноз буйг илтгэнэ)
• Parvus болон tardus пульс (сул, хожим нь нэмэгдэж буй гүрээний лугшилт)
• Гүрээний пульсын огцом уналт тэмдэглэгдэх (anacrotic notch) (хүнд стенозыг илтгэнэ)
• Аортын талбайд систолын чичирхийлэл тэмтрэгдэх
• Солигдсон пульс (pulsus alternans) (зүүн ховдолын хүнд дутагдалыг илтгэнэ)
• Зүүн ховдолын орой өргөгдөх/дээшлэх

Гол судасны дутагдал

Аортын регургитаци

Тодорхойлолт

• Диастолын үед аортын хавхлагаар цус буцаж урсахыг хэлэх бөгөөд цочмог болон архаг байж болно.

Шалтгаан

Үрэвсэлийн

• Хэрэхийн шалтгаант зүрхний эмгэг
• Барьцалдаат спондилит
• Ревматоид артирит
• Системийн чонон яр
• Тэмбүү
• Phen-fen

Бүтцийн

• Атеросклероз
• Хоёр хавтаст юмуу нэг хавтаст аортын хавхлага
• Аортын цууралт
• Халдварын гаралтай эндокардит
• Ховдолын таславчийн гажиг (perimembranous, outlet)
• Valsalva синусын аневризм
• Гэмтэл
• Катетер баллон валвулопласти

Удамшлын

• Марфаны хамшинж
• Мукополисахаридоз

Стресст

• Системийн гипертензи
• Бөөрний дутагдал

Ховдол хоорондын таславчийн гажиг

Ventricular septal defect

Тодорхойлолт

Ховдол хоорондын таславчийн эмгэг цоорхойг хэлнэ.

Хэлбэрүүд

• Perimembranous (насанд хүрэгчидэд хамгийн түгээмэл) (аортын регургитацитай холбоотой)
• Trabecular (насанд хүрэгчидэд хоёрдугаарт түгээмэл тохиолдоно) (олон тооны байж болно)
• Inlet (хойд хэсгийн атриовентрикуляр суваг) (тосгуур-ховдолын таславчийн гажигтай холбоотой)
• Outlet (supracristal, subpulmonic, doubly committed) (Азийн хүн амд түгээмэл) (аортын регургитацитай хүчтэй холбоо хамааралтай)
• Malalignment (Фаллотын дөрвөл, артерийн битүүрээгүй цорго)

Шунт

• Зүүнээс баруун

Тосгуур хоорондын таславчийн гажиг

Тодорхойлолт

Тосгуур хоорондын таславчийн эмгэг цоорхойг хэлнэ.

Хэлбэрүүд

• Ostium secundum (70%): гажиг тосгуур хоорондын таславчийн дунд хэсэгт байрлана (митрал хавхлагын механик унжилттай холбоотой байна)
• Ostium primum (20%): гажиг тосгуур хоорондын таславчийн доод хэсэгт байрлана (митрал хавхлагын завсар (mitral valve cleft)-тай холбоотой байна)
• Sinus venosus (10%): Гажиг дээд хөндийн вен орох хэсгийн ойролцоох тосгуур хоорондын таславчийн ар болон дээд хэсэгт байрлана. Эсвэл доод хөндийн вен орох хэсгийн доод болон ар хэсэгт байрлана (уушигны венийн бүрэн бус сөөргөө гажигтай холбоотой байна)
• Coronary sinus (ховор): Титмийн синусын дээвэр бүрэн бус юмуу бүрэн байхгүйн улмаас зүүн тосгуураас титмийн синуст дараа нь баруун тосгуур гэсэн зүүнээс баруун чиглэлтэй шунт үүснэ (тогтвортой зүүн дээд хөндийн вен (persistent left superior vena cava - PLSVC)-тай холбоотой байна. PLSVC нь титмийн синус юмуу зүүн тосгууртай холбогдож болно)
• Common atrium (ховор): Тосгуур хоорондын таславч байхгүй байхаар тодорхойлогдоно (Ellis-van Creveld-ийн хамшинжтэй хүчтэй холбоотой)

Шунт

• Давамгайлах байдлаар зүүнээс-баруун чиглэлийн шунт байх ба тосгуурын сулралын үед (ховдолын систолын эрт үед) шунтын чиглэл бага зэрэг солигдоно.

Эхокардиографи: Трансдюсерийн байрлал ба Дүрслэлийн хавтгай

 

Эхокардиографид түгээмэл ашигладаг phased-array transducer нь шинжилгээг унших хавтгайг тэмдэглэсэн тэмдэглэгээтэй байна.