Энгийн амьсгалын сорилоор сүрьеэ болон уушигны халдварыг илрүүлэх боломжтой

Сүрьеэ гэх мэт уушигны халдвар үүсгэгч бактериуд нь амьсгал гаргалтын төгсгөлд ууршимтгай органик бүрдэлүүдийг ялгаруулдаг ажээ. Өнөө үед эрдэмтэд уушгин дахь янз бүрийн бактериудын химийн бүтцийн онцлог шинжийг илрүүлэх боломжтой аргыг нээгээд байгаа нь иймэрхүү уушигны халдваруудыг хурдан, энгийн амьсгалын сорилоор илрүүлэх боломжийг олгох боломжтой болгож байгаа юм.

Нэгдсэн Улсын Вермонтын Их Сургуулийн судлаачид өөрсдийн судалгааны үр дүнгийн талаар Journal of Breath Research сэтгүүлийн 1-р сарын 10-ны дугаарт нийтэлсэн байна.

Тус судалгааг хулгана дээр хийсэн боловч хэрэв хүн дээр давтан хийж чадвал уушигны халдварыг илрүүлэхийн тулд хэдэн өдрөөс хэдэн долоо хоног зарцуулдаг хугацааг хэдхэн минут болгож бууруулах боломжтой энгийн амьсгалын сорил юм.

Өнөө үед буй бусад сонголтуудтай харьцуулахад амьсгалын сорилын өөр нэг давуу тал нь хэрэглэхэд хялбар бөгөөд инвазив бус арга юм.

Өнөө үед уушигны халдварын оношлогоо урт хугацаа шаардсан, бэрхшээл ихтэй байна

Өнөө үед бактерийн гаралтай уушигны халдварыг зөв оношлохын тулд дээж авах, тус дээжээс бактерийн клоныг лабораторид өсгөвөрлөх, бактерийн төрөл анги болон ямар антибиотикт тэсвэртэйг тогтоохын тулд биохимийн сорилууд тавих шаардлагатай болдог.

Инвазив бус амьсгалуулалт

ЕРӨНХИЙ ОЙЛГОЛТ

Инвазив бус амьсгалуулалт (NIV) гэдэг нь нэгэн тэрлийн амьсгалуулах арга бөгөөд инбутаци тавих юмуу мэс заслын арга хэрэглэхгүйгээр амьсгал дэмждэг. Инвазив бус амьсгалуулалт нь яаралтай тусламж болон эрчимт эмчилгээний хэсэгт аль алинд нь насанд хүрэгчдийн амьсгалын замд менежмент хийхэд ашигладаг түгээмэл арга бөгөөд хүүхдэд үзүүлэх тусламжид хэрэглэх асуудалд улам бүр дэмжлэг авсаар байна. Инвазив амьсгалуулалтын гаж нөлөөнөөс зайлсхийхийн зэрэгцээ инвазив бус амьсгалуулалт нь өвчтөний тав тухтай байдалд давуу талыг бий болгодог ажээ. Инвазив бус амьсгалуулалт нь амьсгалын замыг хамгаалах ямар нэг зохиомол хэрэгсэлгүйгээр амьсгалд механикаар дэмжлэг үзүүлдэг ба эрчимт эмчилгээний тасагт болон эрчимтээс бусад газарт аль алинд нь амьсгалд дэмжлэг үзүүлэх чухал механизм болоод байна.

Инвазив бус амьсгалуулалт нь дотроо сөрөг даралтын амьсгалуулалт (NVP) болон инвазив бус эерэг даралтын амьсгалуулалт (NIPPV) гэж хуваагдах ба сүүлийнхэд нь эерэг үргэлжилсэн даралтаар амьсгалуулалт (CPAP) болон хоёр шаттай эерэг даралтаар амьсгалуулалт (BiPAP) аргууд багтдаг. Энэхүү сэдвийн хүрээнд эдгээр бүх аргуудыг багтаасан бөгөөд хелиокс эмчилгээний талаар товч дурьдсан болно. 

Дүрс оношлогооны атлас - Гуурсан хоолойн тэлэгдэл (Бронхэктази)

Дүрс оношлогоонд илрэх өөрчлөлтүүд 

Гуурсан хоолойн тэлэгдэл нь хоёр талын юмуу тархмал эсвэл хэсэг газрынх байж болно. Хөгжингүй орнуудад тархмал гуурсан хоолойн тэлэгдэлийн хамгийн түгээмэл шалтгаан нь уйланхайт хатуурал (cystic fibrosis) байдаг. Гуурсан хоолойн хучуур эдийн бичил цэлмэнгүүд хөдөлгөөнгүй болох хамшинж ховор тохиолдолд гуурсан хоолойн тэлэгдэлийн шалтгаан болдог. Хэсэг газарт гуурсан хоолой тэлэгдэх нь бөглөрөл юмуу үхжилт пневмонийн улмаас бий болсон байж болно. 

Цээжний рентгенд илрэх шинжүүд 

• Ихэнхи тохиолдолд цээжний рентген хэвийн байна 
• Гуурсан хоолой орчмын хатуурлын улмаас "вагоны зам" хэлбэрийн өөрчлөлт илрэх (янз бүрийн урттай параллель муруй шугамнууд) 
• Өтгөн, нягт салсан бөглөөсөөс улбаатай гуурсан хоолойн талстууд 
• Гуурсанцарууд (бронхиол)-ын тэлэгдлээс улбаатай уйланхай маягийн хөндий 
• Дээрхи уйланхай маягийн хөндий дэхь хий-шингэний түвшин 
• Хатуурал бүхий хэт агааржилт бүхий уушиг 

СТ сканд илрэх шинжүүд 

• Уушигны талбайн гадна гуравны нэг хэсэгт үзэгдэхүйц гуурсан хоолойнууд харагдах 
• Хана нь зузаарч, тэлэгдсэн гуурсан хоолойнууд 
• Сигнетийн цагираг: тэлэгдсэн гуурсан хоолойн дэргэдэх артерийн судас юм
• Уйланхай маягийн хөндийнүүд 
• Гуурс хэлбэрийн сүүдэржилт ба нягтрал ихтэй салаалалтууд 

Дүрс оношлогооны атлас - Гуурсан хоолойн багтраа

Эрхэм хэрэглэгч, уншигч та бүхэнд энэ өдрийн мэнд хүргье. Хэсэг хугацаанд шинэ мэдээ, мэдээлэл хүргээгүй удсанд та бүхнээс хүлцэл эрье. www.imedinfo.org сайтын хамт олон өөрсдийн хүч, бололцоонд тулгуурлан medical books, medical poster зэрэг төслүүдийг хэрэгжүүлэн хүргэж байгаа билээ. Эдгээр төслийн хүрээнд та бүхэнд "USMLE шалгалтын албан ёсны гарын авлага", "Зүрхний хэт авиан шинжилгээний өнгөт атлас", "Яаралтай тусламжийн эмч нарт зориулсан ЭКГ" зэрэг ном гарын авлагууд, эрүүл мэндийн боловсрол олгох чиглэлээр монгол хэл дээрх анагаах ухааны постерууд та бүхэнд хүрч хэрэглэгч та бүхнээс чамгүй талархал, санал шүүмжийг хүлээн авч буйдаа бид бүхэн баяртай байна.

Энэ удаад манай хамт олны зүгээс "Дүрс оношлогооны атлас" нэртэйгээр дахин нэг гарын авлагыг бүтээн хүргэхээр ажиллаж буйгаа мэдэгдэхэд таатай байна. Тус гарын авлага эмч болхоор суралцаж буй анагаахын сургуулийн оюутнууд, шинэ залуу эмч нарт дүрс оношлогооны чиглэлээр бага ч болов мэдлэг хуримтлуулж, рентген зураг, СТ скан зэрэгт дүгнэлт хийж чаддаг болоход тус болно гэж найдаж байна.

Энэ удаагийн нийтлэлдээ бид тус гарын авлагын эхний хэсгээс "Гуурсан хоолойн багтраа"-ы үеийн дүрс оношлогоонд илрэх өөрчлөлтүүдийг хүргэж байна.  

Гуурсан хоолойн багтраа
Багтраа хөдлөлийн үед цээжний рентген зурагт уушигны агааржилт ихэссэн зураглал илэрдэг. Энэ нь аль нэг сегментийн түвшин дэхь ателектазтай хавсарсан байж болно. Зарим үед аминд аюулгүй голтын эмфизем тохиолддог. Багтраа хөдлөл бүрийн хооронд рентген зураг ихэвчлэн хэвийн байдаг. Цөөн тооны өвчтөнүүдэд гуурсан хоолой орчмын зузаарал бий болдог. 

Цээжний хэт авиан шинжилгээ хийх үйл явц

Процедур хийгдэх үе шат
Өвчтөнийг сонгох ба төлөвлөж буй процедурыг өвчтөн зөвшөөрсөн байх. Өвчтөнд тулгараад буй асуудалтай холбоотой бусад шинжилгээний хариуг хэт авиан шинжилгээ хийх эмч нягталж харах. Ялангуяа гялтангийн эмгэг өөрчлөлт аль талд байгаа болон ямарваа масс эсвэл уутлагдсан шингэн шингэний байрлалыг баримжаалж баталгаажуулахын тулд цээжний рентген зургийг процедурын өмнө нягталж харах хэрэгтэй. Хэрэв цээжний хатгалт эсвэл өөр бусад гялтангийн хөндий рүү нэвтрэх процедур төлөвлөсөн бол өвчтөнд мэдээлэл өгч зөвшөөрөл авсан, бүлэгнэлтийн шинжилгээ хэвийн гэж батлагдсан байх хэрэгтэй. Шинжилгээ хийх хэсэгт агааргүй, завсаргүй болгохын тулд акустик гелийг өвчтөний арьсанд түрхэж өгнө. Учир нь хэт авиан долгион агаартай хэсгээр дамжин өнгөрдөггүй. Түүнчлэн арьсан дээгүүр хэт авиан пробыг алгуур, чөлөөтэй гулгуулахын тулд пробонд мөн гель түрхэнэ.

Хэт авиан машины тохиргоо
Хэт авиан машиныг эмчийн ажиллах байрлалд дэлгэц хялбар харагдахаар байрлуулна. Хүрээлэн буй орчны гэрэл дэлгэц дээрхи дүрсийн ялгаралыг бууруулдаг. Цээжийг ихэвчлэн саарал шатлалтай, бодит агшин дахь хэт авиа ашиглаж шинжилнэ. Динамик шуугиан шүүгч нь уушигны гулсаж хөдлөх байдлыг бүдэгрүүлдэг тул ашигладаггүй. Цээжний хөндийн хананаас гүн байрлах цээжний хөндийн бүтцийг дүрслэн харуулахын тулд гүний тохиргоо хийнэ. Өсгөлт нь хоорондоо ялгаатай эдийн ялгаралыг ихэсгэж өгөхөд зориулагдсан байдаг. 

Цээжний хэт авиан шинжилгээ: Заалт, давуу ба сул тал, хэт авиан машинд тавигдах шаардлага

Удиртгал

Зөөврийн хэт авиан шинжилгээний багажийг гялтангийн эмгэг өөрчлөлтүүдийг үнэлэх болон гялтангийн хөндийд дренажийн катетер байрлуулах болон цээжний хатгалт, түүнтэй холбоотой гялтан болон гялтангийн доор байрлалтай уушигны массаас аспираци хийх зэрэг процедуруудыг хянаж чиглүүлэхэд өвчтөний орны дэргэд ашигладаг. Гол зорилго бол гялтангийн эмгэгүүдийн шинж чанарыг тодорхойлох болон гялтанд нэвтрэлт хийх процедуруудын нарийвчлал хийгээд аюулгүй байдлыг сайжруулах юм.

Давуу тал

Цээжний хэт авиан шинжилгээ нь гялтанг шинжилдэг уламжлалт рентген шинжилгээнүүдээс хэд хэдэн давуу талтай. Үүнд туяаны нөлөөлөл байхгүй, зөөвөрлөхөд хялбар, тухайн бодит агшин дахь дүрслэлийг харах боломжтой, динамик дүрслэлийг гүйцэтгэх боломжтой.

Хэт авиан шинжилгээ нь гялтангийн шингэний байрлалыг тодорхойлох тал дээр бодит үзлэгийг бодвол үлэмж давуутай байх ба цээжний хатгалтын үед гарах хүндрэлийн хувь бага байхтай холбоотой байдаг. Түүнчлэн хэт авиан хяналт нь бодит үзлэгийн хяналлтай хатгалттай харьцуулахад шингэнийг амжилттай соруулж авах магадлалыг нэмэгдүүлдэг. Жишээлбэл хэт авиан хяналтгүй амжилтгүй цээжний хатгалт хийгдсэн 17 өвчтөний судлахад 15-д нь хэт авиан хяналттай цээжний хатгалт амжилттай хийгдсэн байна. 

FDA-аас пневмококкын вакциныг ногоон гэрлээр зөвшөөрлөө

FDA-аас 50-аас дээш насны хүмүүст Prevnar 13 вакциныг хэрэглэхийг зөвшөөрлөө. Prevnar 13 нь пневмококкын 13-валенттай коньюгат вакцин бөгөөд энэ нь хатгаа болон Streptococcus pneumonia нянгийн шалтгаант өвчлөлөөс урьдчилан сэргийлэх чадамжтай юм.

Энэхүү бактери нь ихэвчлэн уушгийг халдварлуулдаг (Пневмококкын хатгаа) ба ингэснээр уушги үрэвслийн шингэнээр дүүрэх, шингэн болон салс аминд аюултай хэмжээгээр хуримтлах шалтгаан болох боломжтой байдаг. Түүнчлэн энэ нь тархи-нугасны шингэн болон цусанд нэвтэрснээр илүү инвазив болдог.

FDA-ийн Биологийн Үнэлгээ ба Судалгааны төвийн захирал Karen Midthun, M.D. хэлэхдээ:

“Нэгдсэн Улс дахь сүүлийн үеийн мэдээ мэдээлэлд тулгуурлавал ойролцоогоор жил бүр 50 буюу түүнээс дээш настай 300000 гаруй насанд хүрэгчид пневмококкын хатгааны улмаас эмнэлэгт хэвтдэг... Пневмококкын шалтгаант эмгэг нь өвчлөл хийгээд үхлийн бодитой шалтгаан болж байна. Дээрхи зөвшөөрөл нь энэхүү насны бүлэг дэхь хүмүүсийн дунд пневмококкын хатгаа болон инвазив эмгэгээс урьдчилан сэргийлэх нэмэлт вакциныг олгож байгаа юм” гэжээ.

Гялтангийн шүүдэсжилттэй өвчтөнд авах арга хэмжээ

Гялтангийн шүүдэсжилт нь мэс заслын практикт өргөн тохиолддог асуудал юм. Энэ нь хэвийн гялтангийн шингэний зөөвөрлөлтийн алдагдлын улмаас үүсдэг бөгөөд 3 механизмтай: Старлингийн тэнцвэрийн гажиг, хялгасан судас болон мезотелийн нэвчимхий чанар ихсэх, лимфийн урсгалын алдагдал. Эдгээр механизмууд нь олон төрлийн шалтгаантай холбоотой байдаг (Хүснэгт 1). 1,2 ихэнхдээ нэг буюу хэд хэдэн мехамнизм оролцсон байдаг. Үрэвслийн шүүдэсжилтийн үед, жишээ нь, хялгасан судасны болон мезотелийн нэвчимтгий чанар ихэсч, гялтангийн дотрох онкотик даралт ихсэхэд хүргэдэг. 

Гялтангийн шүүдэсжилтийн оношлогооны зарчим

Түлхүүр үг

Гялтангийн шүүдэсжилт, оношлогоо, цитологи, торакоскопи

Хураангуй

Өргөн хүрээний өвчин эмгэгүүд гялтангийн хөндийд шингэн хуримтлагдах шалтгаан болж болдог. Гялтан нь гадаад орчинтой шууд харьцах харьцаа байдаггүй биеийн дотоод хөндий тул гялтангийн шүүдэсжилт нь оношлогооны томоохон асуудал болдог. Энэхүү өгүүлэл нь гялтангийн шүүдэсжилт илэрсэн өвчтөнүүдийн шинжилгээг практикт хялбар, дөхөм болгоход чиглэсэн болно. Энэ нийтлэл гялтангийн шүүдэсжилтийг нарийн оношлох, оношлогоонд зарцуулах хугацааг багасгахад туслах хэдий ч хамгийн гол нь инвазив шинжилгээг багасгаж байгаа юм.

New cardiology case of imedinfo

55 настай эрэгтэй, яаралтай тусламжийн хэсэгт нэг сарын турш улам муудаж буй амьсгал богиносолт болон цээж давчилттай гэсэн өгүүлэмжтэй ирсэн. Тэрээр 3 долоо хоногийн өмнө эдгээр шинж тэмдгийн улмаас зүрхний шинжилгээ болон ачаалалтай сорил хийхэд сөрөг гарсан тул эмнэлгээс гарсан байна. Тэрээр өөрийн өрхийн эмчийн хяналтанд байхад шинж тэмдэг улам муудаж, ханиалгах болсон. Энэ удаа уушигны үйл ажиллагааний сорил хийсэний дараа түүнийг астматай гэж оношлон fluticasone/salmeterol, prednisone болон albuterol-аар эмчлэгдэж эхэлжээ. Үүний дараа тэрээр шинж тэмдэгүүд муудсан байдалтай яаралтай тусламжийн хэсэгт буцаж ирсэн ба энэ үедээ хүчилсэн амьсгаадалттай, ор мөр төдий цустай цэртэй ханиалгалттай, цээжээр давчидсан, ядарч сульдсан байдалтай байв. Зүрхний энзимийн сорил болон цээжний рентген шинжилгээ давтан хийхэд сөрөг гарчээ. Мөн ЭКГ хэвийн байв. Цээжний тодосгогчгүй СТ шинжилгээ сөрөг ба уушиг үнэлгээнд зөвлөгөө авхаар захиалсан байна. Тэрээр өрхийн эмч рүүгээ буцаж очсон боловч 1 долоо хоногийн дараа 3-4 өдрийн турш шинж тэмдэг муудлаа гэсээр яаралтай тусламжийн хэсэгт өнөөдөр ирсэн ажээ. Шинж тэмдэгүүд albuterol nebulizer бүхий эмчилгээг харгалзахгүйгээр арилахгүй байсаар байв.

Дэлгэрэнгүй...

CPAP Use Reduces Incidence Of Cardiovascular Events And Hypertension In OSA Patients

Бөглөрөлтөт нойрны апноэ (OSA) бүхий сэрүүн өвчтөнүүдийг тасралтгүй үргэлжлэх эерэг даралт (CPAP)-аар эмчлэх нь зүрх судасны талаас гарах үр дагавар болон гипертензийн тохиолдолыг бууруулдаг болохыг Испаний судлаачид тогтоожээ.
Судлаачид энэ тухайгаа 2010 онд Шинэ Орлеанд болох Олон Улсын Конференцид илтгэхээр болжээ.
“Бидний судалгаа нь сэрүүн буй бөглөрөлтөт нойрны апноэ (OSA) бүхий өвчтөнүүдэд CPAP хэрэглэх нь зүрхний судасны талаас гарах үр дагавар болон гипертензийн тохиолдолыг бууруулдаг болохыг харууллаа” гэж Ferran Barbé Illa, M.D. (Hospital Arnau de Vilanova in Lleida, Spain) хэлжээ. Тэрээр мөн “Бид мөн CPAP-ийг шөнө хамгийн багадаа 4 цаг хэрэглэх нь дээрх үзүүлэлтийг статистик ач холбогдол өгөхүйц бууруулдаг болохыг тогтоосон” гэжээ.

Бөглөрөлтөт нойрны апноэ нь унтах үед амьсгалын дээд замын бөглөрөл дахин давтан тохиолдох, шөнийн гипоксеми болон өдрийн цагаар хэт их нойрмоглох байдлаар тодорхойлогддог түгээмэл тохиолдох нөхцөл байдал юм. OSA нь мөн зүрх судасны эмгэг болон харвалттай холбоо хамааралтай болох нь мэдэгдээд байна.
CPAP нь одоо үед шинж тэмдэг бүхий OSA-тай өвчтөнүүдийн эмчилгээний стандарт бөгөөд CPAP нь өдрийн цагаар нойрмоглох хийгээд OSA бүхий өвчтөнүүдийн амьдралын чанарыг сайжруулдаг. Өдрийн цагаар нойрмоглох нь нойрны апноэгийн нэг гол шинж тэмдэг боловч OSA бүхий бүх өвчтөн энэ талаар гомдоллодоггүй. Тиймээс өдрийн цагаар нойрмоглодоггүй OSA бүхий хүмүүст CPAP хэрэглэх нь эсэх нь тодорхойгүй байгаа юм.
Өдрийн цагаар нойрмоглодоггүй OSA бүхий өвчтөнүүдэд CPAP нь зүрх судасны эрсдэлийг бууруулдаг эсэхийг тодорхойлохын тулд Dr. Barbé Illa болон түүний багийнхан дундаас хүнд зэргийн нойрны апноэ (apnea-hypopnea index AHI>20)-тай, Epworth-ийн нойрны оноо 10-аас бага, ач холбогдол өгөхүйц OSA-г үл харгалзан өдрийн цагаар нойрмоглох байдал туйлын бага илэрсэн 724 өвчтөнийг сонгон авчээ. Өвчтөнүүдийг тохиолдолын байдлаар сонгон авч CPAP болон консерватив эмчилгээ (өвчтөний эмч нь жингийн хяналт болон нойрны талаар зөвлөгөө өгөх)-ээр эмчилж 4 жил дагаж судалжээ.
4 жилийн дараа Dr. Barbé Illa болон түүний багийнхан шөнө хамгийн багадаа 4 цаг CPAP хэрэглэж байсан өвчтөнүүдийг CPAP хэрэглэж байгаагүй өвчтөнүүдтэй харьцуулахад харвалт, цээжний бах, зүрхний хэм алдагдал юмуу захын ишеми зэрэг зүрх судасны талаас гарах үр дагавар болон гипертензи үүсэх эрсдэл 25%-иар буурсан байжээ. CPAP-ийг шөнө 4 буюу түүнээс дээш цагаар хэрэглэж байсан өвчтөнүүдэд гипертензи суурь хэмжээнд байж зүрх судасны талаас гарах үр дагаварын тохиолдол CPAP хэрэглээгүй өвчтөнүүдийн хагастай тэнцэхээр буурсан байжээ.
Dr. Barbé Illa “Зүрх судасны талаас гарах үр дагаварын тархалтад үзүүлэх CPAP-ийн эерэг үр нөлөөлөл нь OSА бүхий бүх өвчтөнүүдэд ажиглагдаагүй” болохыг дурьдаад “Энэхүү судалгаа нь OSA-ийн эмчилгээний удирдамжийг сайжруулахын тулд OSA бүхий өвчтөнүүдийн эмчилгээнд CPAP-ийн үзүүлэх үр нөлөөг тодорхойлоход чиглэсэн. OSA бүхий нойрмоглодоггүй өвчтөнүүдэд CPAP ашигласан удаан хугацааны, тохиромжтой эмчилгээ нь зүрх судасны талын эрсдэл үүсэхийг бууруулах боломжтой. Тиймээс эдгээр өвчтөнүүдэд өдрийн цагаар шинж тэмдэг илэрдэггүйг үл харгалзан CPAP-аар эмчлэх заалттай болгохыг зөвлөж байна” гэжээ.
OSA-ийн физиопатологийг улам сайн ойлгохын тулд илүү судалгаа шаардлагатай ба OSA бүхий бүх өвчтөнүүдэд CPAP эмчилгээний үр нөлөөг тодорхойлох шаардлагатай байсаар байна.
“Энэ болон үүнээс цаашхи судалгаанууд нь нойрмоглодоггүй өвчтөнүүдэд үзүүлэх CPAP эмчилгээний үр нөлөөг илүү сайн ойлгоход дэмжлэг болох ба үр дүнд нь OSA-ийн эмчилгээний удирдамж хялбар, тохиромжтой болно. Энэхүү анхны тохиолдолын судалгаа нь OSA бүхий өвчтөнүүдийн зүрх судасны эмгэгт CPAP эерэг нөлөө үзүүлдэг болохыг харууллаа” гэж Dr. Barbé Illa хэлжээ.

Эх сурвалж:
CPAP Use Reduces Incidence Of Cardiovascular Events And Hypertension In OSA Patients

Saltpipe - Давсан гаанс

Астма, харшил, бронхит болон амьсгалын замын халдваруудын үед хэдэн хэдэн төрлийн байгалийн эмчилгээг ашиглаж байгаа нь бидний хүүхдүүдийн амьсгалыг саадгүй болгоход тусалсаар байна.
Унгар, Румин болон Украйн зэрэг зарим зүүн Европын орнуудад давсан хонгил гэгддэг байгалийн эмчилгээг ашиглаж байгаа ба энэ нь давстай тэнгисийн агаарын үр нөлөөгөөр амьсгалалттай холбоотой асуудлыг хөнгөлж, амьсгалын үйл ажиллагааг дэмжихэд тусалдаг ажээ. Давсны талстууд нь амьсгалалтыг хөнгөвчилж, найтаалга, ханиалга, амьсгал богиносолтыг намдааж, уушгийг цэвэрлэснээр дархлаа тогтолцоог сайжруулдаг байна. Энэхүү арга нь байгалийн, эмгүй эмчилгээ бөгөөд амьсгалтай холбоотой шинж тэмдэг болон стероид, антигистамины хэрэглээг мэдэгдэхүйц бууруулдаг.

Elipipe гэгддэг хүүхдэд зориулсан давсан гаанс нь заан хэлбэрийн шаазан гаанс бөгөөд Elipipe-ийг өдөр бүр хэрэглэснээр доорх нөхцөл байдлуудын улмаас бий болсон амьсгалын асуудлуудыг хөнгөлөх боломжтой.
• Астма, харшил
• Амьсгалын замын халдварууд, амьсгалд бэрхшээлтэй байх
• Ханиад, хяхтнаа амьсгал
• Тогтвортой ханиалга, цээжний ханиалга
Elipipe нь давсан хонгилын үр нөлөөг ашигладаг аюулгүй эмчилгээ бөгөөд хүүхдэд гэрийн нөхцөлд ямарч үед хэрэглэж болно. Энэ нь ямар нэг гаж нөлөө байхгүй, хуримтлал үүсгэдэггүй байгалийн цэвэр бүтээгдэхүүн юм.

http://www.thesaltpipe.co.uk/children/elipipe.htm?gclid=CLGpmaWtuqACFSgnawod-jSF1A

Thoracentesis - Цээжний хатгалт

Торацентез нь оношилгоо болон эмчилгээний зорилгоор плеврийн хөндий дэхь агаар юмуу шингэнийг зайлуулах инвазив процедур юм. Ихэвчлэн хэсгийн мэдээгүйжүүлэлт хийсэний дараа сannula юмуу хөндийтэй зүүг цээжний хөндий рүү болгоомжтой оруулдаг. Процедурыг анх 1852 онд хийгдэж байжээ.
Хатгалт хийх байрлал нь цээжний хөндий дэхь тухайн эх үүсвэрээс шалтгаална. Өвчтөн уушиг нь хатгагдахаас сэргийлж амьсгалаа түгжих нь амин чухал. Зарим эх сурвалжид суганы дунд шугамаар зургаа, долоо болон наймдугаар хавирганы завсраар хатгахыг зөвлөдөг.

Заалт
Энэхүү процедурыг уушигнаас гаднах цээжний хөндийд шимэгдэлтгүй шингэн хуримтлагдсан үед хийгддэг. Тохиолдолын 90-ээс дээш хувьд плеврийн шингэний шинжилгээ нь эмнэл зүйд хэрэгтэй мэдээлэл өгдөг. Хэрэв томоохон хэмжээний шингэн байвал энэхүү процедур нь мөн шингэнийг зайлуулах эмчилгээнд хэрэглэгдэх ба өвчтөний тав тух болон уушигны үйл ажиллагааг сайжруулдаг.
Плеврийн шүүдэсжилтийн ихээхэн түгээмэл шалтгаанууд нь хорт хавдар, зүрхний дүүргэлтийн эмгэг, пневмони болон саяхан мэс засал хийлгэсэн байх юм. Хөдөө орон нутагт сүрьеэ түгээмэл байдаг ба энэ нь мөн плеврийн шүүдэсжилтийн түгээмэл шалтгаан болдог.
Агаар (томоохон пневмоторакс), шингэн (плеврийн шингэн), уушигнаас цус гадагшилсаны (гемоторакс) улмаас зүрх уушигны үйл ажиллагаа муудсан (шингэн юмуу агаар байх нь зүрх болон уушигны үйл ажиллагаанд нөлөөлнө) үед энэхүү процедур нь ихэвчлэн гуурст торакостомигоор солигдох ба энэ нь плеврийн хөндийд томоохон гуурсыг байрлуулах юм.



Рентгенд цээжний зүүн талын плеврийн шүүдэсжилт харагдаж байна. Үүнийг торацентезээр эмчлэх боломжтой.


Зурагт торацентез хийлгэж буй өвчтөнийг харуулжээ. Тэрээр цэх сууж, ширээн дээр тулсан байна. Плеврийн хөндийгөөс гарсан шингэн вакум уут руу орж байгаа нь.

Эсрэг заалт
Дасан зохицол муутай өвчтөн болон засагдаагүй бүлэгнэлтийн өөрчлөлт зэрэг нь туйлын эсрэг заалт болно.
Харьцангуй эсрэг заалтад нэвтрэлт хийх байрлалд bullous эмгэг тодорхойлогдсон тохиолдолууд (жнь эмфизем), амьсгал гаргалтын төгсгөлийн эерэг даралт ашиглаж буй (PEEP, механик вентиляци) болон зөвхөн нэг уушиг ажиллагаатай байх (багасгах нөхцөл байдлын улмаас) зэрэг орно. Аспираци нь 1л-ээс хэтрэхгүй байх нь зүйтэй ба учир нь хэт их аспираци нь уушигны хаван үүсэх эрсдэл болдог.

Хүндрэл
Голлох хүндрэлүүд нь пневмоторакс (3-30%), гемопневмоторакс, цус алдалт, гипотензи (вазовагал хариу урвалаас үүдэлтэй цусны бага даралт) болон дахин тэлэгдэлийн уушигны хаван юм.
Бага зэргийн хүндрэлд цорго хатах (шингэн гарахгүй болох), арьсан доорх гематом юмуу серома, тайван бус болох, амьсгаадах болон ханиалгах (их хэмжээний шингэнийг авсаны дараа) зэрэг нь орно.

Плеврийн шингэний шинжилгээнүүд
Плеврийн шингэний шалтгааныг тодорхойлоход хэд хэдэн оношилгооны арга хэрэгсэл ашиглагдана.

Трансудат болон эксудат
Хамгийн эхлээд шингэн трансудат уу, эксудат уу гэдгийг тогтооно.
Трансудат нь плеврийн шингэн болон сийвэнгийн нийт уургийн харьцаа 0.5-аас бага байх, плеврийн шингэн сийвэнгийн LDH-ийн харьцаа <0.6 байх болон плеврийн шингэний абсолют LDH<200 IU юмуу хэвийн сийвэнгийн LDH-ийн <2/3 байх зэргээр тодорхойлогдоно.
Эксудат нь цусны эргэлтийн системээс гэмтсэн хэсэг юмуу үрэвсэлийн талбай руу шүүрсэн ямар нэг шингэн юм. Энэ нь амьтантай адил ургамалд бас байдаг. Түүний найрлага янз бүр байх боловч ихэвчлэн ус болон сийвэн юмуу цус зэрэг үндсэн эргэлдэгч шингэний уусамтгай хэсгүүд байна. Цус байгаа тохиолдолд энэ нь сийвэнгийн зарим юмуу бүх уураг, цагаан эс, ялтас (хэсгийн судасны гэмтэлийн үед) болон улаан эсээс тогтсон байна.

Эксудатын шалтгаан
• Цус алдалт
• Халдвар
• Үрэвсэл
• Малигнизаци
• Эмчээс шалтгаалсан
• Холбогч эдийн эмгэг
• Дотоод шүүрлийн өөрчлөлтүүд
• Тунгалагийн өөрчлөлтүүд, хязгаарлагдалтат перикардит (Constrictive pericarditis)

Трансудатын шалтгаан
• Зүрхний дүүргэлтийн эмгэг
• Нефротик хам шинж
• Гипоалбуминеми
• Цирроз
• Ателектаз
• Trapped lung
• Хэвлийн диализ
• Дээд хөндийн венийн бөглөрөл

Амилаза
Плеврийн шингэний амилазын өндөр түвшин (сийвэнгийн түвшингээс хоёр дахин их юмуу абсолют хэмжээ нь 160 Somogy нэгжээс их) нь цочмог болон архаг панкреатитын аль нэгийг, плеврийн хөндий рүү урагдсан юмуу задарсан нойр булчирхайн псевдоцист, хорт хавдар юмуу улаан хоолойн урагдалыг илтгэнэ.

Глюкоз
Хэрэв плеврийн шингэн дэхь глюкозийн үзүүлэлт хэвийн сийвэнгийн үзүүлэлтийн 50%-аас бага бол үүнийг бага гэж үзнэ. Үүний ялган оношилгоонд
• Ревматоид шүүдэсжилт. Глюкозын түвшин бага тодорхойлогдоно. (<15 mg/dL)
• Чонон хөрвөсийн шүүдэсжилт
• Бактерийн гаралтай эмпием
• Малигнизаци
• Сүрьеэ
• Улаан хоолойн урагдал (Boerhaave syndrome)

pH
Хэвийн плеврийн шингэний рН ойролцоогоор 7.60 байна. Плеврийн шингэний рН хэвийн артерийн цусны рН болох 7.30-аас бага байвал плеврийн шингэний глюкоз багасалтаас ялган оношилно.

Триглицерид болон холестрол
Хилоторакс (лимфийн судасны шингэн плеврийн хөндий рүү гоожих) нь триглицерид болон холестролын түвшингээр тодорхойлогдож болох ба эдгээрийн түвшин нь лимфэд харьцангуй өндөр байна. Триглицеридийн түвшин 110 mg/dl-ээс их байх, хиломикрон илэрсэн байх нь chylous шүүдэсжилтийг илтгэнэ. Үзэгдэх байдал нь ихэвчлэн сүү шиг боловч серозлог байна.
Хилотораксын голлох шалтгаан нь гэмтэл юмуу хорт хавдарын малигнизациас (лимфома г.м) үүдэлтэй цээжний тунгалагийн гуурсны урагдал байдаг.

Эсийн тоо болон ялгаа
Цагаан эсийн тоо нь халдварыг илтгэнэ. Өвөрмөц дэд төрлүүд нь мөн халдварын төрлийг тогтоох түлхүүр болдог. Улаан эсийн хэмжээ нь цус алдалтын илэрхий шинж юм.

Өсгөвөр болон будалт
Хэрэв шүүдэс нь халдварын шалтгаантай бол микробиологийн өсгөвөрөөр халдварын организмыг тогтооно. Заримдаа өмнө өсгөвөр (жнь цусны өсгөвөр болон цэрний өсгөвөр) эерэг байна. Грамын будалт нь шалтгаант организмын талаарх тоймыг илтгэнэ. Ziehl-Neelsen-ий будалт нь сүрьеэ юмуу бусад микобактерийн эмгэгийг тодорхойлно.

Эс судлалын шинжилгээ
Цитологи нь малигнизациас үүдэлтэй шүүдэсжилтийг тогтооход чухал арга хэрэгсэл юм. Плеврийн шингэний ихээхэн түгээмэл шалтгаанууд нь уушигны хорт хавдар, өөр газраас үүдэлтэй метастаз, болон мезотелиома байна. Сүүлийн тохиолдолд шүүдэсжилт их тохиолдоно. Хэвийн цитологийн шинжилгээний үр дүн нь малигнизацийг бүрэн үгүйсгэхгүй ба харин хавдартай төсгүй болохыг оношилно.

Эх үүсвэр: Thoracentesis

Use of Inhaled Corticosteroids Increases Risk for Pneumonia

Ингаляциар кортикостероид хэрэглэх болон пневмони нь хоорондоо холбоо хамаарал байж болох талаар удаан хугацаанд таамаглаж байсан билээ. Энэ жил Archives of Internal Medicine сэтгүүлд Wake Forest University School of Medicine-ийн 3 судлаач COPD (уушигны архаг бөглөрөлтөт өвчин) бүхий өвчтөнүүдэд ингаляцаар кортикостероид хэрэглэсэн тохиолдолыг хяналтын эмчилгээтэй харьцуулсан 18 тохиолдолын хяналттай судалгаанд мета-анализ хийснээ мэдээлжээ. Судалгаа бүр нь хамгийн багадаа 24 долоо хоног үргэлжилсэн ба нийт 16,996 өвчтөнийг хамарсан байна. Эцсийн дүгнэлтийг пневмони, хүнд пневмонийн үүссэн эсэх, пневмони хамааралт нас баралт болон нийт нас баралтаар гаргажээ. Ингаляциар кортикостероид хэрэглэсэн тохиолдолд пневмони үүсэх харьцангуй эрсдэл 1.60, 95% итгэх интервал 1.33-1.92 ба хүнд пневмони үүсэх харьцангуй эрсдэл 1.71, 95% итгэх интервал 1.46-1.99 буюу ач холбогдол өгөхүйцээр өссөн байв. COPD бүхий өвчтөнд хамгийн багадаа 24 долоо хоног ингаляциар кортикостероид хэрэглэхэд хүнд пневмони үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг ажээ.

Use of Inhaled Corticosteroids Increases Risk for Pneumonia

Long-term Use of Inhaled Corticosteroids and the Risk of Pneumonia in Chronic Obstructive Pulmonary Disease

Pulmonary Rehabilitation Is Both Safe and Effective in COPD Patients

Уушигны архаг бөглөрөлтөт өвчин (chronic obstructive pulmonary disease-[COPD])-ий үед уушигны сэхээн амьдруулалт үр нөлөөтэй болох нь батлагдсан. Тэгвэл энэ нь саяхан муудсан, тогтворгүй COPD бүхий өвчтөнд ямар нөлөөтэй байх бол? Cochrane Database System Review-д Johns Hopkins School of Public Health-ийн 5 судлаач 219 өвчтөнийг хамарсан, уушигны сэхээн амьдруулалтыг хэвшсэн эмчилгээтэй харьцуулсан 6 тохиолдолын хяналттай судалгаанд мета-анализ хийснээ мэдээлжээ. Хожмын эмнэлэгт хэвтэлт болон нас баралт хоёрыг эцсийн чухал үр дүн болгон авсан байна. Сэхээн амьдруулалт хийсэн бүлэгт хожмын эмнэлэгт хэвтэлт (pooled odds ratio 0.13, үнэн магадлал 95%, итгэх интервал 0.04-0.35) болон нас баралт (pooled odds ratio 0.29, үнэн магадлал 95%, итгэх интервал 0.10-0.84) ач холбогдол өгөхүйцээр буурсан нь ажиглагджээ. Энэ нь уушигын сэхээн амьдруулалт нь саяхан муудсан, тогтворгүй COPD бүхий өвчтөнд үр нөлөөтэй хийгээд амь насыг авардагийн баталгаа юм.

Pulmonary Rehabilitation Is Both Safe and Effective in COPD Patients

Pulmonary rehabilitation following exacerbations of chronic obstructive pulmonary disease.

Уушгины хорт хавдарын хими эмчилгээ тамхи татдаггүй хүмүүст илүү нөлөөтэй

Houston - Тамхи татах нь ганцхан уушигны хавдар үүсгэх гол шалтгаан ч бус, тэртэй тэргүй эдгэх магадлал нь маш бага байдаг хими эмчилгээний үр дүнг ч багасгаж байна“ гэсэн ретроспектив судалгааны дүгнэлт Cancer сэтгүүлд (2006; doi: 10.1002/cncr.218844) гарчээ.
Houston дахь M.D. Anderson Cancer төвийн судлаач Anne Tsao 1993 – 2002 оны хооронд эмчлүүлсэн уушигны хавдартай 1370 өвчтөнийг уг судалгаандаа хамруулжээ. Тэдний 497 нь хими болон туяаны хавсарсан эмчилгээ, харин үлдсэн 873 өвчтөнүүд зөвхөн хими эмчилгээ хийлгүүлсэн байна. Хими болон туяаны хавсарсан эмчилгээ хийлгэсэн өвчтөнүүд эмчилгээнээсээ өмнө тамхи татахад ямар нэг нөлөө үзүүлээгүй бол харин дан ганц хими эмчилгээ хийлгүүлсэн өвчтөнүүдэд тамхи татах нь нөлөөлж байсан байна.

Тамхи татдаггүй өвчтөнүүдийн эмчилгээний нөлөө үзүүлэлт 19% буюу тамхи татдаг өвчтөнүүдийнхээс 2 дахин их байжээ. Хими эмчилгээ хийлгэж байгаа хэдий ч өвчин нь даамжирсан өвчтөнүүдийн 49% нь тамхи татдаггүй, харин 66% нь тамхи татдаг байсан ажээ. Тамхи татдаггүй өвчтөнүүдийн амьдрах магадлал нь татдагуудийнхаасаа харьцангуй өндөр байсан байна. Судлаач Anne Tsao -ын таамаглаж байгаагаар эмчилгээний үр дүн ингэж ялгаатай гарч байгаа нь 2 зүйлээс шалтгаалж байгаа гэнэ. Нэгдүгээрт хавдрын шинжээс. Тамхи татдаггүй өвчтөнүүдийн уушигны хавдар нь тамхи татдаг хүмүүсийн уушигны хавдартай харьцуулахад хавдрын шинж нь генетикийн хувьд харьцангуй бага өөрчлөлттэй байдаг. Хоёрдугаарт тамхи татах нь хүний ерөнхий биеийн байдалд сөргөөр нөлөөлдөг бөгөөд уушигны хавдраар өвчилж, хүнд эмчилгээ хийлгэж буй энэ үед том цохилт болдог гэлээ.
Уушигны хавдраар өвчлөгсдийн амьдрах магадлал маш бага бөгөөд дээд тал нь 5 жил амьдрах магадлал ердөө 20% байдаг байна. Нэгэнт уушигны хавдраар өвчилсөн бол тамхи татахаа зогсоосон ч эмчилгээ сайн үр дүнд хүрдэггүй тул эрүүл мэнддээ анхаарч тамхинаас гарч, татгалзахыг зөвлөж байна.

Бичсэн: monmedline

Non-Smokers with Lung Cancer Respond Better to Treatment than Smokers

Oxford Handbook of Clinical Medicine - Уушигны үрэвслийн хүндрэл

Амьсгалын дутагдал
I хэлбэрийн амьсгалын дутагдал (PaO2 <8кПа) харьцангуй элбэг тохиолддог. Өндөр-урсгал (60%) бүхий хүчилтөрөгчөөр эмчилнэ. Хүчилтөрөгч эмчилгээтэй хирнээ биеийн байдал нь дээрдэхгүй байгаа, эсвэл РаСО2 >6кПа бол өвчтөнийг эрчимт эмчилгээний тасагт шилжүүлнэ. УАБӨ-тэй өвчтөнд хүчилтөрөгч эмчилгээг болгоомжтой хийх шаардлагатай байдаг; артерийн цусны хийн шинжилгээг олон удаа давтан хийж, РаСО2 ихэсвэл эсвэл хүчилшил улам нэмэгдвэл тохирсон агааржуулалт хийх асуудлыг шийдэх хэрэгтэй. Хамгийн гол зорилго нь хүчилтөрөгчийн хангамж (SaО2)-ийг 90-94% дээр барьж байх явдал юм.

Гипотензи
Шингэн алдалт ба судас тэлэгдэлт хавсрах, сепсисийн улмаас цусны даралт буурч болно. Систолын даралт 90 мм м.у.б-аас багасвал 250 мл коллоид/кристалл уусмалыг 15 минутаас их хугацаагаар судсаар хийж өгнө. Хэрэв цусны даралт өгсөхгүй бол төвийн гуурс суулгаж, цусны агшилтын даралт 90 мм м.у.б-аас их болтол нь венийн судсаар шингэн юүлнэ. Хэрэв шингэн юүлэх энэ эмчилгээг үл харгалзан, цусны агшилтын даралт 90 мм м.у.б-аас бага хэвээр байвал сэхээн амьдруулах эрчимт эмчилгээний тасагт инотропик эмчилгээ (адреналин, норадреналин)-г хийх шаардлагатай.

Тосгуурын фибрилляци
Тосгуурын фибрилляци нь нэлээд түгээмэл бөгөөд ялангуяа ахимаг насныханд элбэг тохиолдоно. Энэ нь голдуу уушигны үрэвслийн эмчилгээнд засагддаг. Дигоксиныг богино хугацаанд ховдлын хариу урвалын хурдыг удаашруулахад хэрэглэж болно.

Гялтангийн хөндийд шингэн хурах
Уушигны үрэвслийн ойролцоох гялтан үрэвссэний улмаас үрэвслийн шингэн гялтангийн хөндийд орж болно. Хэрэв гялтангийн хөндийд шингэн хуралдах нь эргэн шимэгдэлтээс илүү бол гялтангийн шүүдэст үрэвсэл үүсдэг. Гялтангийн хөндийд бага зэргийн шингэн хурвал ямар нэгэн үр дагавар гардаггүй. Хэрэв их хэмжээний шингэн хурах, шингэн хуралттай холбоотой зовиурууд гарч ирэх эсвэл халдварлагдсан (эмпием) бол гялтангийн хатгалт хийх шаардлагатай болно.

Эмпием
Гялтангийн хөндийд идээт үрэвсэл үүсэхийг хэлнэ. Уушигны үрэвсэл бүхий өвчтөн дахин давтан халуурч байвал энэ талаар таамаглах хэрэгтэй. Эмнэл зүй болон цээжний рентген шинжилгээ нь гялтангийн хөндийд шингэн хурах хам шинжийн үеийнх шиг байна. Гялтангийн хатгалт хийхэд гарсан шингэн нь шар өнгөтэй, булингартай, рН <7.2, глюкозын агууламж ↓, лактат дегидрокиназын агууламж ↑ байдаг нийтлэг онцлогтой. Эмпиемийн үед рентген хяналтын дор цээжний гуурсыг хэрэглэн цээжний хөндийд дренаж тавьж өгөх ёстой. Гялтангийн хөндийн наалдцсыг багасгах зорилгоор гялтангийн хөндийд стрептокиназ (250.000 нэгж тунг 50 мл 0.9%-ийн давсны уусмал найруулж 12 цагаар 3 өдрийн турш)-ыг хийж эмчилнэ. Хугацаа хожимдсон үед үр дүнгүй байдаг.

Уушигны буглаа
Уушгинд доторх идээт халдвар нь хэсэг газарт хөндий үүсгэж байрлахыг хэлнэ.

Шалтгаан:
- уушигны үрэвслийг дутуу эмчилсэн
- аспираци болох (архидалт, улаан хоолойн бөглөрөл, бульбар саа)
- гуурсан хоолойн бөглөрөл (хавдар, гадны биет)
- уушигны шигдээс
- сепсисийн эмбол (септицеми, зүрхний баруун талын эндокардит, судсаар эм хэрэглэх)
- өрцний доорх, эсвэл элэгний булаа зэрэг болно.

Эмнэл зүйн онцлог: долгион хэлбэрийн халууралт; ханиалга; өмхий үнэртэй, идээт цэр гарах; гялтангийн үрэвслийн гаралтай цээжний өвдөлт; цустай ханиах; бие тавгүйрхэх; турах. Хурууны хумс төмбийх шинж; цус багадалтын шинж; уушгинд шажигнуур сонсогдох шинжийг илрүүлэх. 20-30%-д нь эмпием үүсдэг.

Оношлогоо:Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ (анеми, нейтрофилёз), улаан эсийн тунах хурд, С урвалж уураг, цусны өсгөврийн шинжилгээ хийнэ. Цэрний микроскоп, өсгөвөр, цитологийн шинжилгээ. Цээжний рентген шинжилгээнд ихэвчлэн шингэний түвшин бүхий ханатай хөндий харагдана. Бөглөрлийг үгүйсгэх зорилгоор компьютерт томографи, оношлогооны дээж авах зорилгоор бронхоскопийн шинжилгээ хийнэ.

Эмчилгээ: Антибиотикт мэдрэг чанарыг үзсэний дүнд антибиотикийн сонголт хийж, өвчин эдгэртэл (4-6 долоо хоног) үргэлжлүүлэн хэрэглэнэ. Байрлалын дренаж: Буглааны хөндийгөөс идээ бээрийг соруулж авах, буглааны хөндийд антибиотик хийх, шаардлагатай үед мэс засал эмчилгээ хийнэ.

Септицеми
Энэ нь уушигны паренхимаас нян цусны урсгал руу тархсаны дүнд үүснэ. Энэ нь халдварт эндокардит, менингит зэрэг үсэрхийлсэн халдварын шалтгаан болж болно. Мэдрэг чанарын дагуу антибиотик сонголт хийж, судсаар тарьж эмчилнэ.

Перикардит, миокардит нь мөн уушигны үрэвслийн хүндрэл юм.

Шарлах
Сепсис, антибиотик (флуклоксациллин, ко-амоксиклав) эмчилгээний улмаас хоёрдогчоор цөс зогсонгишлын шарлалт голдуу үүсдэг.

Oxford Handbook of Clinical Medicine - Өвөрмөц хэлбэрийн уушигны үрэвсэл

Пневмококкийн
Пневмококкийн уушигны үрэвсэл нь нянгийн гаралтай уушигны үрэвслүүдийн дотроос хамгийн түгээмэл тохиолддог. Бүх насныхан тусдаг ч ахимаг настан, архаг архичид, дэлүү авахуулах мэс заслын дараа, дархлаа суларсан, зүрхний архаг өвчин болон уушигны хууч өвчтэй хүмүүс илүү өвчлөмтгий байдаг. Эмнэл зүйн онцлог: халуурах, гялтангийн үрэвсэл, уруул дээр хомхой долоох шинжүүд юм. Цээжний рентген зурагт нэвчдэс сүүдэр гарна. Эмчилгээ: амоксициллин, бензилпенициллин, цефалоспорин.

Стафилококкийн
Стафилококкийн уушигны үрэвсэл нь томуугийн халдварын халдварын хүндрэл байдлаар эсвэл залуу, ахимаг насны, судсаар эм тариа хэрэглэгчид, лейкеми, лимфома, цистик фиброз (CF) зэрэг өвчтэй хүмүүст ихэвчлэн тохиолдоно. Стафилококкийн уушигны үрэвсэл нь хоёр талын хөндийт бронхопневмонийн шалтгаан болдог. Эмчилгээ: флуклоксациллин.

Клиебсиеллийн
Клиебсиеллийн уушигны үрэвсэл нь ахимаг насныханд тохиолдох ба ихэвчлэн уушигны дээд дэлбэнг хамарсан хөндийт уушигны үрэвслийн шалтгаан болдог. Эмчилгээ: цефуроксим.

Псевдомонос
Псевдомонос нь бронхэктаз болон цистик фиброзын нийтлэг патоген юм. Түүнчлэн эмнэлэг дэхь халдвар ялангуяа эрчимт эмчилгээний тасаг дахь болон мэс заслын дараахь үеийн эмнэлэг дэхь халдварын шалтгаан нь болдог. Эмчилгээ: псевдомонасын эсрэг пенициллин, цефтазидим, меропенем, ципрофлоксацин.

Микоплазмын
Микоплазмын уушигны үрэвсэл нь 4 жил тутам эпидеми байдалтай тохиолддог. Энэ нь `ханиадтай төстэй` (толгой өвдөх, миалги, артралги) зовиураар илэрч далд байдалтай явагддаг ба дараа нь хуурай ханиалга илэрдэг. Цээжний рентгенд хоёр талыг хамарсан цоохор нэвчдэст өөрчлөлттэй байна. Оношлогоо: микоплазмын серологийн шинжилгээ. Хүйтэн агглютинин нь аутоиммуны цус задралын цус багадалтын шалтгаан байж болно. Хүндрэл: арьсны туурал (янз бүрийн хэлбэрийн эритем (зураг 1), Стивен-Джонсоны хам шинж), менингоэнцефалит, миелит, Жуиллиан-Баррийн хам шинж. Эмчилгээ: эритромицин/кларитромицин, тетрациклин.


Зураг 1. Олон хэлбэрт эритем. Энэхүү өөрчлөлт нь эмийн бодис, герпес эсвэл микоплазмын шалтгаантай байна.

Legionell pneumophilia
Legionell pneumophilia-ийн клон нь 60С° –аас бага хэмийн (зочид буудлын агааржуулах сэнс, халуун усны систем зэрэг) дулаан бүхий усны савуудад үрждэг нь Легионеллийн өвчин гэнэт дэгдэх шалтгаан болдог. `Ханиадтай төстэй` (халуурах, бие эвгүйрхэх, миалги) зовиурууд нь хуурай ханиах, амьсгаадах шинжээс түрүүн илэрнэ. Уушигны бус онцлог шинжүүдэд хоолны дуршилгүй болох, гүйлгэх, бөөлжих, гепатит, бөөрний дутагдал, ухаан санаа бүдгэрэх, комын байдал зэрэг багтдаг. Цээжний рентген шинжилгээнд уушигны хоёр талын суурийг хамарсан сүүдэртэй. Цусны шинжилгээгээр лимфопени, гипонатриеми, элэгний үйл ажиллагаа өөрчлөгдсөн үзүүлэлт, шээсэнд гематури гарч болно. Оношлогоо: Легионеллийн серологийн шинжилгээ/шээсэнд ангиген тодорхойлох. Эмчилгээ: кларитромицин, флюороквинолон. Нас баралт 10% байна.

Chlamydia pneumoniae
Chlamydia pneumoniae нь хламидийн халдварын үед нийтлэг тохиолддог. Хүнээс хүнд дамжих ба хоёр үе шаттай явагддаг. Эхлээд фарингит, хоолой сөөх, отитын, дараа нь уушигны үрэвслийн эмнэл зүй илэрнэ. Оношлогоо: хламидийн серологийн шинжилгээ (өвөрмөц бус). Эмчилгээ: тетрациклин.

Chlamydia psittaci
Chlamydia psittaci нь пситтакоз болон орнитозын шалтгаан болдог бөгөөд халдвартай шувуу (ялангуяа тоть)-наас дамждаг. Толгой өвдөх, халуурах, хуурай ханиах, сулбагар болох, артралги, хоолонд дургүй болох, гүйлгэх, бөөлжих эмнэл зүйгээр илэрнэ. Уушигны бус эмгэг өөрчлөлтүүд олон байдаг ч цөөн тохиолддог. Үүнд: менингоэнцефалит, халдварын эндокардит, гепатит, нефрит, тууралт гарах, дэлүү томрох зэрэг өөрчлөлт багтана. Цээжний рентген зурагт алаг цоог нэвчдэст сүүдэр гарна. Оношлогоо: Хламидийн серологийн шинжилгээ. Эмчилгээ: тетрациклин.

Вирусийн
Вирусийн гаралтай уушигны үрэвслийн түгээмэл шалтгаан нь томуу юм. Уушгийг гэмтээдэг бусад вируст улаан бурхан, цитомегаловирус, салхин цэцгийн вирус хамаардаг.

Pneumocystis carinii pneumonia
PCP-ийн шалтгаант уушигны үрэвсэл нь дархлаа дарангуйлагдсан (ДОХХ) үед үүсдэг. Хуурай ханиах, шаналгаатай амьсгаадах, халуурах, хоёр талд шажигнуур сонсогдох эмнэл зүйгээр илэрнэ. Цээжний рентгенд хэвийн эсвэл хоёр талын уушигны угийн эргэн тойронг хамарсан завсрын эдийн сүүдэртэй байна. Оношлогоо: цэр, гуурсан хоолой цулцангийн угаадас болон уушигны биопсийн материалд үүсгэгчийг харах. Эмчилгээ: ко-тримексазолыг өндөр тунгаар, эсвэл пентамидиныг 2-3 долоо хоног судсаар удаан дусааж хэрэглэнэ. Хүнд зэргийн гипоксемийн үед стероид хэрэглэх нь их үр дүнтэй байдаг. Хэрэв CD4 <200x106/л эсвэл өвчний анхны хурц хөдлөлийн дараа урьдчилан сэргийлэлт хийх заалттай.

Ателектаз

Энэ нь цулцангийн хөндий гүйцэд бус тэлэгдсэнээс болж уушигны эзэлхүүн багасах эмгэг юм. Үүний улмаас уушигны артери дахь цус хүчилтөрөгчөөр гүйцэд хангагдаж чадалгүй венд шилжих ба уушигны агааржилт, цусан хангамжийн балансыг алдагдуулж гипоксид хүргэдэг. Гол шалтгаан механизм нь цулцан дарагдаж шалчийх бөгөөд дараах төрлийн ателектаз байна.
1. Бөглөрлийн ателектаз. Агаар дамжуулах замд саадтай болж сүв нь нарийсан цулцанд орох агаарын хэмжээ багассанаар энэ төрлийн ателектаз үүснэ. Цулцанд үлдсэн бага хэмжээний агаар нь шимэгдэх ба гаднаас агаар орж ирэхгүй тул цулцан шалчийж ателектаз болно. Бөглөрлийн ателектазын түгээмэл шалтгаан нь астма, бронхоэктаз, архаг бронхит зэрэг өвчний үед салс болон салслаг идээгээр бронхиол бөглөрснөөс болно. Үүнээс гадна гадны биет, хавдар (бронхийн карцинома), томорсон тунгалгийн булчирхай, судасны аневризм зэргээс болж амьсгалын замд саад бий болдог.

2. Дарагдлын ателектаз. Цээжний хөндийд шингэн, цус, агаар орж хуримтлагдан уушгийг механикаар дарснаас болж энэ хэлбэрийн ателектаз үүснэ. Түгээмэл шалтгаан нь зүрхний ачаалал ихсэх эмгэгийн улмаас цус зогсонгишин плеврийн шингэний үүсэлт ихссэнээс болдог. Үүнээс гадна бэртэл гэмтэл болон сүрьеэ, хавдар, инфаркт зэрэг өвчний үед уушигний эд үхжин, идэгдэж плевр цоорсоны улмаас түүнд хий хуртимтлагдан ателектаз үүсдэг. Мөн асцит, хэвтрийн өвчтөн, мэс заслын дараах хэвтрийн үед өрцний хөдөлгөөн хязгаарлагдсанаас үүсч болно.

3. Микроателектаз. Микроателектазын үед уушигны эзэлхүүн багасах шалтгаан нь олон янзын нарийн төвөгтэй бөгөөд эдгээрээс гол чухал нь сурфактантын алдагдал юм. Шалтгаан нь төрсний дараа болон неонатал үеийн амьсгалын гажуудал, зарим нэг үрэвсэл хавдар зэрэг уушигны эмгэгийн үед тохиолдоно. Эмнэлгийн нөхцөлд өвчтөнг цэвэр хүчилтөрөгчөөр удаан хугацаанд амьсгалуулах нь сурфактантын задралд хүргэх ба улмаар сурфактант дутагдлын улмаас цулцан шалчийдаг.

4. Contraction ателектаз. Уушигны эд холбогч эдээр солигдож цулцан дарагдах, плеврийн тэлэгдэх чанар алдагдах, уушигны уян чанар алдагдах зэрэг шалтгаанаар үүснэ.

Ателектазын хэлбэрүүд

Практикт уушги шалчийх эмгэг нэрийн доор ателектаз, коллапс хоёрыг хамтатган ойлгодог боловч ателектаз гэдэгт төрөх үед нярайд илрэх цулцангийн сунах чадварын дутмагшилыг хамааруулж ойлгох нь илүү тохиромжтой юм.
Энэ нь төрөх үедээ амьсгал гүйцэд авч чадаагүй нярайд тохиолдох эмгэг бөгөөд хоёр уушги жижиг, хөхөлбий өнгөтэй, цээжний хөндийн зай ихэссэн, зүрх том судсууд бүрэн ил гарсан байх ба гистологи бүтцийн хувьд коллапсаас ялгагдах онцлогтой байдаг. Ателектазын үед коллапстай адил цулцангууд шахагдаж дарагдсан мэт байх боловч цулцангийн эпители нь шоо дөрвөлжин байдаг ба энэ нь цулцангууд анхнаасаа тэлж чадаагүй тул шоо дөрвөлжин эпители нь хавтгай болж өөрчлөгдөлгүй тэр чигээрээ үлдсэнээс болсон байдаг. Өөрөөр хэлбэл уушги анхнаасаа тэлж чадалгүй цулцангууд шалчийсан байдаг тул ателектаз буюу уушги шалчийх гэдэг нэрээр дээрх эмгэгийг нэрлэх нь илүү тохиромжтой.
Харин коллапсийн үед анх гүйцэд тэлэгдсэн цулцангууд маань дээр дурдсан 4 шалтгааны улмаас шалчийн тэлэгдэх чадваргүй болдог тул хэвийн байсан уушги үйл ажиллагаагаа гүйцэд явуулж чадахгүй уналтанд ордог гэсэн утгаар коллапс буюу уушгины уналт гэж нэрлэх нь илүү тохиромжтой юм.

Oxford handbook of Clinical Medicine - Уушигны үрэвсэл

Халууралт, цээжний зовиур, хам шинж, цээжний рентгенд өөрчлөлттэй явагддаг амьсгалын доод замын хурц өвчин юм. 1000 хүн амын дотор 1-3 тохиолддог. Нас баралт: 10% (эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлэгч өвчнүүдээс).

Ангилал ба шалтгаан

1. Эмнэлгээс гадуур туссан уушигны үрэвсэл нь анхдагч эсвэл, доор бичигдсэн өвчний улмаас хоёрдогч байж болно. Ихэвчлэн Streptococcus pneumoniae, дараа нь Haemophilus influenzae, Mycoplasma pneumoniae, Staphylococcus aureus, Legionella-ийн төрлүүд, Moraxella catarrhalis, Clamydia үүсгэгчээр голдуу үүсгэгддэг. Грам сөрөг бацилл, Coxiella burnitii болон анаэробоор үүсгэгдэх нь ховор. Вирусээр уушигны үрэвслийн тохиолдлын 15% хүртэлх нь үүсдэг.


2. Эмнэлэгт туссан уушигны үрэвсэл (эмнэлэгт хэвтсэнээс хойш 48 цагаас дээш хугацаанд үүснэ): Хамгийн нийтлэг үүсгэгч нь грам сөрөг энтеробактери, Staphylococcus aureus байдаг. Pseudomonas, клебсиелл, бактероидууд болон клостриди мөн үүсгэнэ.


3. Аспирацийн гаралтай уушигны үрэвсэл: Эдгээр нь тархинд цус харвах, миастени, бульбар саа, ухаан санаа алдагдах (шарлалтын, архидалтын улмаас, улаан хоолойн өвчин (ахалази, сөргөө), амны хөндий бохир байх, амны хөндий, залгиураас анаэроб нян хахагдан орох зэргээр үүснэ.


4. Дархлаа дарангуйлагдсан өвчтөний уушигны үрэвсэл нь Strept. Pneumoniea, H. influenzae, Staph. aureus, M. catarrhalis, M. pneumoniae, грам сөрөг бацилл, Pneumocystis carinii. Бусад мөөгөнцөр, вирус (цитомегаловирус, энгийн герпес вирус), микобактериар үүсгэгдэнэ.
   

Эмнэл зүйн онцлог
Зовиур: халуурах, чичрүүдэс хүрэх, бие тавгүйтэх, хоолонд дургүй болох, амьсгаадах, ханиах, идээт цэр гарах, цустай ханиах, гялтангийн үрэвслийн шинжтэй цээжний өвдөлт илрэх.
Шинж тэмдгүүд: халуунтай байх, хөхрөх, ухаан самуурах (настангуудад зөвхөн энэ шинж илэрч болно), тахипноэ, тахикарди, гипотензи, нэвчдэсийн шинж (цээж тэлэх байдал багасах, тогшилтын авиа дүлий болох, дууны доргион тэмтрэгдэх/дууны цуурай тодрох, гуурсан хоолойн амьсгал сонсогдох) болон гялтангийн шүргэлт илэрнэ.

Шинжилгээ
Шинжилгээний зорилго нь онош тогтоох, эмгэгтөрөгчийг илрүүлэх, өвчний хүнд хөнгөний зэргийг үнэлэх явдал юм.
Цээжний рентген зураг (Зураг 1 ба 2): Дэлбэнгийн, эсвэл хэд хэдэн дэлбэнгийн нэвчдэст өөрчлөлттэй, хөндий үүсэх, гялтангийн хөндийд шингэн хурах шинж гарна.
(a)

(b)

Зураг 1. (a) (б) Уушиг: Уушигны эзэлхүүнүүд хэвийн. Зүүн уушгинд зүрхний хилийг бүрхсэн сул сүүдэртэй ба энэ нь дээд дэлбэнд байрласан байна. Агааран бронхограм нь нэвчдэстэй зааж байна. Гялтан: Баруун талын өрц хэвийн харагдана. Голтын эрхтэн: Төвд байрлалтай ч хажуугийн зураг дээр эзэлхүүн ялимгүй ихэссэнээс ташуу завсар нь доош тахийсан байна. Уушигны уг: Зүүн талын уушигны уг харагдахгүй. Яснууд, зөөлөн эдүүд: хэвийн. Зүүн уушигны дээд дэлбэнгийн дэлбэнг хамарсан уушигны үрэвсэл. Уушигны үрэвсэл бол уушигны халдвар бөгөөд дэлбэнгийн, голомтот, нийтлэг бус гэж ангилагддаг. Эмгэг өөрчлөлт нь ихэвчлэн дараах дөрвөн үе шаттай явагдана. Үүнд: цус хурах, улаан элэгшил, саарал элэгшил, эдгэрлийн үе. Энэ бол аль нэг элэгшлийн үе шатны зураг байна.


Зураг 2. (a) (б) Уушиг: Баруун уушигны суурь хэсэгт сүүдэртэй. Гялтан: Уушигны өвчний улмаас гялтангийн бүдэг сүүдэр үүсч, баруун талын өрц харагдахгүй. Мөн зүрхний баруун хил тод биш. Голтын эрхтэн, уушигны уг, яснууд, зөөлөн эдүүд: хэвийн. Баруун уушигны дунд дэлбэн нь хоёр хэлтэнтэй. Уушигны дэлбэнгийн үрэвслийн нэвчдэст сүүдэр хажуугийн (латераль) хэлтэнг хамарсан байна. Дотор (медиаль) хэлтэнд эмгэг өөрчлөлт нөлөөлснөөс зүрхний баруун хил тод бус харагдана. Мөн хажуугийн зураг дээр сайн харагддаг ч Араас урагш (РА) авсан эгц зураг хангалттай мэдээлэл өгнө.

Хүчилтөрөгчжилтийг үнэлэх: хүчилтөрөгчийн хангамж (SaPО2<92%, эсвэл хүнд зэргийн уушигны үрэвсэлтэй бол артерийн цусны хийн шинжилгээ хийх) шалгах.
Цусны шинжилгээ: Цусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ, цусны биохимийн шинжилгээнд мочевин, электролит, элэгний үйл ажиллагаа, С урвалж уураг үзэх, цусны өсгөврийн шинжилгээ хийнэ.
Цэрний микроскоп, цэрний өсгөврийн шинжилгээ хийх. Хүнд тохиолдолд легионеллыг илрүүлэх (цэрний өсгөврийн шинжилгээ хийх, шээсэнд антиген тодорхойлох), нийтлэг бус үүсгэгч/вирусийн серологийн (комплемент наалдуулах сорил, хурдавчилсан хос серологийн шинжилгээ) шинжилгээ хийх ба зарим эрүүл мэндийн төвүүдэд шээс болон цэр, цусанд пневмококкийн антигенийг тодорхойлж болно.
Гялтангийн хатгалт хийж, соруулж авсан гялтангийн шингэнд өсгөврийн шинжилгээ хийж үзэж болно.
Дархлаа дарангуйлагдсан өвчтөн, эсвэл сэхээн амьдруулах эрчимт эмчилгээний тасагт байгаа өвчтөнд бронхоскопи, гуурсан хоолойн лаважийн шинжилгээ хийх эсэх асуудлыг шийдвэрлэх хэрэгтэй.

Хүнд хөнгөний зэрэг
Хамгийн таагүй онцлог шинжүүд: `УМАЦ-65`(CURB-65 confusion,urea, respiratory rate, blood pressure, age≥65) оноо: Ухаан санаа самуурах (оюун ухааны хураангуй сорил ≤ 8); Мочевин >7ммоль/л; Амьсгалын тоо ≥ 30 удаа/мин; Цусны даралт: Систолын даралт <90 мм м.у.б., эсвэл диастолын даралт <60мм м.у.б. байх; өвчтөний нас ≥65 байх. Үзүүлэлт бүр нэг оноотой байх ба дээд оноо 5 байна. Оноо ихсэх тусам нас барах эрсдэл нэмэгддэг байна.
• 0—0.7%
• 1—3.2%
• 2—13.0%
• 3—17.0%
• 4—41.5%
• 5—57.0%
1-ээс олон оноотой бол хүнд зэргийн уушигны үрэвсэл гэж үзнэ. Нас баралтын эрсдлийг ихэсгэдэг бусад хүчин зүйлс: нас ≥ 50, хавсарсан өвчин, хоёр талын/ олон дэлбэнг хамарсан уушигны үрэвсэл, РаО2<8кпа/saо2<92%.

Эмчилгээ
Антибиотик эмчилгээ дараагийн хүснэгтээс унш. Уушигны үрэвсэл хүнд биш зэрэгтэй, өвчтөн бөөлжөөгүй бол уулгаж хэрэглэнэ. Хүчилтөрөгч эмчилгээгээр РаО2 >8кПа ба SaО2 ≥92% байдлыг хадгалвал тун сайн. Судсаар шингэн сэлбэх (өвчтөн хоолны дуршилгүй, шингэн алдалт, шокийн байдалтай үед хийнэ). Гялтангийн үрэвслийн үед өвчин намдаах зорилгоор парацетамол 1г/6цаг өгч болно. Хүнд зэргийн уушигны үрэвслийн үед антибиотик эмчилгээг судсаар хийх, хэрэв өвчтөний биеийн байдал маш хурдан дордох, шок, гиперкапни, эсвэл засагдахгүй гипокситэй бол сэхээн амьдруулах эрчимт эмчилгээний тасагт эмчлэх асуудлыг шийдэх ёстой.

Туршилт дээр үндэслэсэн уушигны үрэвслийн эмчилгээ
Эмнэл зүйн хэлбэрүүд	Үүсгэгч	Антибиотик
Эмнэлгээс гадуур туссан
Хөнгөн урьд өмнө өвдөж байгаагүй	Streptococcus pneumoniae Haemophilus influenzae	Амоксициллин 500мг-1г/8цаг эсвэл эритромицин 500мг/6цаг уух
Хөнгөн	Streptococcus pneumoniae Haemophilus influenzae Mycoplasma pneumoniae	Амоксициллин 500мг-1г/8цаг+эритромицин 500мг/6цаг уух эсвэл флуороквинолон. Хэрэв судсаар хийх шаардлагатай бол ампициллин 500мг/6цаг+эритромицин 1г/6цаг судсаар дуслаар
Хүнд	Дээрхитэй адил	Co-amoxiclav судсаар эсвэл cephalosporin судсаар (ж нь:цефуроксим 1.5мг/8цаг) болон эритромицин 1г/6цаг судсаар дуслаар
Нийтлэг бус	Legionella pneumophilia	кларитромицин 500мг/12цаг уух/ судсаар дуслаар ± рифампицин
	Clamydia төрлүүд	Тетрациклин
	Pneumocystis carinii	co-trimoxazole өндөр тунгаар
Эмнэлэгт туссан
	Грам сөрөг бацилл Pseudomonas Anaerobes	Аминогликозид судсаар + Pseudomonas псевдомонасын эсрэг пенициллин эсвэл 3-р үеийн цефалоспорин судсаар
Аспирацийн
	Streptococcus pneumoniae Anaerobes	Цефуроксим 1.5г/8цаг судсаар + метронидазол 500мг8цаг судсаар
Нейтропенитэй өвчтнүүд
	Gram positive cocci Gram negative bacilli	Аминогликозид судсаар + псевдомонасын эсрэг пенициллин судсаар эсвэл 3-р үеийн цефалоспорин судсаар
	Мөөгөнцөр	48 цагийн дараа мөөгөнцрийн эсрэг бэлдмэл хэрэглэх асуудлыг шийдэх

Хүндрэл
Гялтангийн шүүдэст үрэвсэл, эмпием, уушигны буглаа, амьсгалын дутагдал, септицеми, тархины буглаа, перикардит, миокардит, цөс зогсонгишлын шарлалт.

Пневмококкийн халдвараас урьдчилан сэргийлэх
Дараахь тохиолдлуудад пневмококкийн вакцин (23 валентийн Пневмовакс II®, 0.5 мл арьсан дор тарих)-ыг санал болгоно. Үүнд:
• зүрх, эсвэл уушигны архаг өвчнүүд,
• цирроз
• нефроз
• чихрийн шижин
• дархлаа дарангуйлагдсан байдлууд (спленэктоми, ДОХХ, хими эмчилгээ).
Эсрэг заалт: жирэмслэлт, хөхүүл эх, халууралт. Амь насанд аюултай стрептококкийн халдварын өндөр эрсдэл (асплени, хадуур эсийн өвчин, нефроз, эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын дараахь байдал)-тэй бол, вакцины хүнд хэлбэрийн урвал илрээгүй тохиолдолд давтан вакцинжуулалтыг 6 жилийн дараа (2-оос дээш насны хүүхдүүдэд 3-5 жилийн дараа) хийнэ.